Verlichting plaatsen in een appartement: hoe ga je te werk?

Man 1 We bevinden ons in een appartement dat casco is opgeleverd. We zijn in de laatste fase en zien op verschillende punten aan de plafonds kabels hangen. Deze willen we graag voorzien van spots of railsystemen. Verschillende soorten verlichting dus. Hoe we dit gaan doen zie je in deze aflevering. Om de verlichtingsarmaturen voor de woning te kiezen, doe je eerst inspiratie op. Ga hiervoor langs in een toonzaal, of kijk online. Denk hierbij aan het type ruimte en wat de lichtnoden zijn in die ruimte. Wil je bijvoorbeeld sfeerlicht, zoals in het zitgedeelte, of eerder helder en praktisch licht, dan moet je hier rekening mee houden in je keuze. Je stemt de armaturen ook af op jouw situatie. Welke stroomvoorzieningen zijn er? En hoe kan je de armaturen bevestigen? Bestudeer hierbij op voorhand steeds het lichtplan. Man 2 Een lichtplan is een plan waarop alle lichtpunten getekend staan en waarop je aangeeft welke lampen je waar zal gebruiken. Dit kan gaan over spots, hanglampen, plafondlampen, wandlampen enzovoort. Je kan nooit vroeg genoeg over je verlichting nadenken. Stel, je werkt met een architect en hij heeft dan een lichtplan getekend, is het altijd opportuun om toch eens te gaan kijken bij een lichtadviseur die kennis van zaken heeft. Man 2 Soms zijn er nog andere opties in functie van de armaturen die gekozen worden. En daarop kan het lichtplan nog aangepast worden. Zodra de lichtpunten vastzitten, is het moeilijker om dan nog bepaalde oplossingen aan te bieden. Als je een beperkt aantal stroompunten hebt, dan moet je creatief zijn. Er zijn oplossingen zoals rails waarop je meerdere spots kan zetten. Een toegevoegd voordeel van de verlichting is dat je het lichtpunt ook kan verzetten, dat je niet afhankelijk bent van de positie van het lichtpunt waar de spot komt, maar dat je ook twee meter of drie meter kan opschuiven. Inbouwspots zijn in dit appartement dus geen optie. Man 2 Hier kunnen we bijvoorbeeld geen inbouw spots plaatsen omdat het hier een betonnen plafond is. Dus is er gekozen voor opbouwspots en railverlichting. Het enige wat je nodig hebt is een kniptang, striptang en enkele schroevendraaiers en een boormachine om alles goed vast te vijzen. Ook bij elk product zit er een duidelijke handleiding. Man 2 Vooraleer we aan de slag gaan is het essentieel om de zekeringen af te zetten. Zo kom je niet voor onaangename verrassingen te staan. Bereid de rail boven het keukeneiland voor. We willen een rail met dezelfde lengte als het keukenblad. De rails hebben een lengte van anderhalve meter. Het keukenblad beschikt over een lengte van 2,3 meter. Plaats het kruis van de laserwaterpas op de stroomdraden. De voeding wordt aan de elektriciteitskabels vastgemaakt. Van daaruit vertrekken twee stukken op maat. Positioneer de laser ook parallel met het eiland. Een hulpmiddel : wanneer de laser loodrecht en parallel staat tegenover het keukeneiland, plaats je een aantal referentiestreepjes met potlood op de laserlijn. Meet hoe lang de rails links en rechts van de voeding moeten zijn. De werkelijke breedte van het koppelstuk bedraagt 5cm. Dit moet je in rekening brengen bij het zagen van de stukken op maat. Teken af met een witte stift waar de rail afgezaagd moet worden. Plaats de rail op de afkortzaag en zaag de rail op maat met een afkortzaag met metaalblad. Dit is een hard blad dat beschikt over kleine tandjes. Draag steeds gehoor- en gezichtsbescherming tijdens het zagen. Afkorten kan ook manueel. Dit doe je met een ijzerzaag, die opnieuw over fijne tandjes beschikt. Maak hierbij ook gebruik van een verstekbak om mooi haaks te zagen. Dit is iets arbeidsintensiever, maar geeft ook een verzorgd resultaat. Voor we verder met de rails aan de slag gaan, plaatsen we eerst de voeding. Zo ‘n voeding bestaat ook in een hoek-, kruis-, of T-vorm. Een rail eindigt altijd op een eindstuk. Om een rail te verlengen zijn er ook koppelstukken die ervoor zorgen dat de rails mooi op elkaar aansluiten. Neem een foto van de bedrading. Zo weet je perfect welke elektriciteitsdraden samen horen. Neem de lamp weg door de draden te ontkoppelen van de steekklemmen. Bind de elektriciteitsdraden die samen horen aaneen met tape en markeer de kabels op een chronologische manier. Zo hoef je niet alles uit te zoeken wanneer je die door de voeding trekt. Open de voeding en trek de elektriciteitsdraden door het gat in het midden. De draden moeten verbonden worden met de voeding. Knip de draden hiervoor korter. Ontstrip de uiteindes van de kabels met een striptang. Draai niet tijdens het gebruik van de striptang, anders beschadig je de kabel. Om de draden aan te sluiten, gebruik je een aangepaste, geïsoleerde schroevendraaier. Schroef de vijzen van de voeding losser om de aansluiting te openen voor de draden. Met een lange bektang plaats je de draden in de overeenkomstige gaten. Schroef de ze daarna vast. Belangrijk, doe dit niet te hard, het koper mag niet zichtbaar zijn. Het is ook essentieel om de aarding te verbinden, wat de rails zijn geleidend. In de eetplaats voorzien we hetzelfde railsysteem. Die komt parallel met de rail boven het keukeneiland en beschikt over dezelfde lengte. Zitten de elektriciteitsleidingen boven de eetplaats op dezelfde afstand en breedtepositie van de leidingen boven het keukeneiland? Dan kan je de rails op dezelfde lengtes afkorten. Volg verder dezelfde stappen zoals bij het keukeneiland. Om de rails boven het keukeneiland en het de eetplaats te bevestigen, teken je eerst de bevestigingspunten af op het plafond. Hiervoor zijn er uitsparingen voorzien in de profielen. Het bevestigen van de rails gebeurt met pluggen en schroeven. We kiezen voor pluggen met afmetingen 6 x 30 mm. Gebruik schroeven die net iets langer zijn en qua dikte goed passen, zo blijven die goed vastzitten in de plug. Pas de dikte van de boor hierop aan. In dit geval moeten we doorheen beton boren, dus gebruiken we een betonboor in combinatie met een klopboormachine met SDS-boorkop. Boor de gaten diep genoeg op de afgetekende punten om de plug te plaatsen. Gebruik tijdens het boren een stofzuiger, dat werkt netter. Plaats de pluggen en schroef de profielen lichtjes aan. Schroef ze nog niet muurvast, want het is beter om de posities van de rails nog eens te dubbelchecken. Het definitief aandraaien doe je pas wanneer alle stukken definitief op hun plaats zitten. Indien je nog een extra bevestigingspunt wil in de rail, kan je aan de slag met een metaalboor. Wees aandachtig bij het monteren van de rails aan de voeding. De elektrische verbinding gebeurt via drie koperen geleiders in de rails, die leveren elektriciteit aan de armaturen. Aan de ene zijde heb je twee geleiders, aan de andere één. Zorg ervoor dat dit overeenkomt met de geleiders op de voeding bij het monteren. Haal ook zeker alle schilfers weg van de afgezaagde randen, want dit zou voor een kortsluiting of storing kunnen zorgen. Draai Draai de rails nu definitief aan met een schroevendraaier. Dit is veiliger dan met een schroefmachine, want op een te hoge stand kan je de plug beschadigen. Mochten er nog openingen aan het plafond zichtbaar zijn door het boren nadat je de voeding en rails hebt geplaatst, kan je die nog opvullen met renovatieplamuur. Plak hiervoor het profiel af zodat je met het plamuurmes geen krassen maakt in de lak. Draai de schroeven goed vast in de rail. Plaats de eindkapjes op de uiteindes. In de eetplaats kiezen we voor spots. Voor je ze ophangt, lees steeds de handleiding. Deze spots hang je op door het hendeltje open te draaien en daarna weer te sluiten. Zo haakt die mooi vast in de geleider. Hang de gewenste hoeveelheid spots op en draai ze in de gewenste richting. In dit geval kiezen we voor drie spots. Je kan de positie van de spots op elk moment veranderen, naar eigen voorkeur. Boven het keukeneiland kiezen we voor een combinatie van spots en pendellampen. De draad van de pendellampen moeten we inkorten. Bepaal hiervoor eerst hoe hoog de lampen moeten komen. Tape af waar de draad afgekort moet. worden. Knip de draad iets hoger af dan de tape, minimum 5 centimeter boven het werkelijke afkortpunt volstaat. Strip het omhulsel van de draad af net boven de tape. Doe dit voorzichtig met een breekmes. Verwijder de tape. Steek de draden doorheen de voeding en schroef de voeding vast. Sluit de draden van de lamp aan op de voeding. Hou je hierbij aan de kleurcodes. De blauwe draad verbind je met de N-ingang, de bruine draad met de L-ingang. Tot slot sluit je ook de geel-groene aardingskabel aan. Schroef het doosje van de voeding dicht en hang de pendellamp op. In totaal kiezen we voor drie pendellampen en twee spots boven het keukeneiland om voldoende functioneel en tegelijkertijd knus licht te voorzien. Je kan kiezen voor een gelijkaardige tussenafstand tussen de armaturen, controleer die met een meter. De armaturen en rails monteren is één ding, er zijn ook een aantal tips om gezellige lichtbronnen te bekomen. Man 2 Hoe je sfeer kan creëren met licht is door te kiezen voor de juiste lichtkleur en de juiste lichtsterkte. Dit kan je bijvoorbeeld ook gaan beïnvloeden met een dimmer. Het is altijd zeer nuttig in sommige ruimtes om dimmers te voorzien. Het is ook altijd aangeraden om te werken met gefocust licht als je het echt heel gezellig wil maken. Kleine lichtvlekjes her en der zijn veel gezelliger dan één groot lichtarmatuur die heel de kamer verlicht. Man 2 En warm wit licht maakt het natuurlijk ook gezelliger dan koel wit licht. Man 2 Met de hanglampen willen we genoeg licht boven het werkblad voorzien en met richtbare spots willen we het licht focussen op de keukenkasten zodat alles teruggevonden kan worden. Ook de toebehoren die worden meegeleverd met de armaturen tunnel voor de juiste sfeer zorgen. Man 1 We hebben verschillende accessoires in onze verlichting. Hiermee kan je de stijl maar ook het licht zelf aanpassen. Er zijn verschillende lenzen, lenzen waarmee je je licht smaller of breder kan laten stralen. Er is ook een honingraat die je voor de lens kan plaatsen om verblinding van het licht tegen te gaan. Geef je toch nog graag een eigen touch aan je spot? Man 1 Dan kan je kiezen uit één van deze gekleurde ringen. Draai hem simpelweg in jouw spot. Ook voor andere ruimtes kiezen we het licht dat het beste past bij de situatie. Man 2 In het zitgedeelte van de leefruimte hebben we gekozen voor een drievoudige opbouwspot. Man 2 Dus drie spotjes die we elk naar een andere kant gaan richten en deze spots zijn dan ook dimbaar zodat we het ‘s avond echt gezellig kunnen maken. Voor deze drievoudige spot kozen we in dit geval voor een zwarte kleur om mooi contrast te voorzien met het plafond. Lees op voorhand steeds de montagehandleiding. Schroef de ingebouwde rail los. Die komt aan het plafond te hangen. Plaats de laserwaterpas. We willen de drievoudige spot in het verlengde van het railsysteem in de eetruimte plaatsen, tegen de laserlijn. Positioneer de rail op basis van de locatie van de drievoudige opbouwspot. Plaats de spot inclusief rail tegen de laserlijn. Controleer ook steeds waar de elektriciteitsdraden zitten. Zo kan je vermijden je dat je doorheen de draden boort. Duid de boorpunten in de rail aan op het plafond. Boor met de klopboormachine de gaten op de aangeduide punten, opnieuw met een betonboor met diameter geschikt voor pluggen van 6 x 30 mm. Plaats de pluggen in de gaten en schroef de rail vast. De elektriciteitsdraden hangen langs de rail. Monteer de elektriciteitsdraden op dezelfde manier aan de draden van de spot via de steekklemmen, net zoals bij de voeding boven het keukenblad. Plaats de bedrading in de armatuur en schroef de opbouwspot vast aan de rail. Let wel : draai de schroeven nog niet meteen muurvast, maar eerst half. Zo can je corrigeren indien nodig en daarna helemaal vastschroeven. Daarna kan je de Werk het gat met daarin de elektriciteitsdraden bij met renovatieplamuur. Ook in de slaapkamer kiezen we voor eenzelfde drievoudige opbouwspot, maar dan in het wit. We plaatsen die op een gelijkaardige manier. Je kan die richten op specifieke punten, zoals kleerkasten. Voor bepaalde ruimtes zijn enkelvoudige opbouwspots ook een optie. Man 2 In de hal hebben we enkele opbouwspots gekozen, dit om gewoon een algemeen licht in de hal te creëren. Deze kunnen kunnen ook nog gericht worden op eventueel schilderijtjes of foto's die in de hal worden opgehangen. Het monteren van deze enkelvoudige opbouwspots gebeurt op dezelfde manier als de drievoudige spots, enkel de opbouwrail is minder lang. Belangrijk is dat je aandacht schenkt aan een centrale uitlijning, en dit in de lengterichting. Controleer dit goed met de laserwaterpas. Het specifiek belichten van elementen kan ook in andere ruimtes van pas komen. Man 2 In de dressing in hebben we terug voor een verlichtingsrail gekozen onder een hoek zodat we elke kast mooi kunnen uitlichten. Deze zwarte verlichtingsrail wordt opgebouwd in een L-vorm met behulp van een koppelstuk. Opnieuw kan je zoveel spots plaatsen als je wilt, afhankelijk van hoeveel kasten je wil uitlichten. Plaats de rails op zo’n 60 à 70 van de kast. Dat zorgt voor een ideale belichting. Houd ook rekening met de opening van de binnendeur en eventuele kastdeuren bij de opmeting van je rails. Meet de lengtes van de stukken rails op die je nodig hebt. In dit geval hebben we drie stukken nodig. De voeding wordt geplaatst tusssen een stuk van 67 en 92 centimeter. Er komt loodrecht nog een stuk van 92 centimeter op het aangepaste koppelstuk. Hou steeds rekening met de afstand van 5 centimeter voor de voeding. Kort de stukken af volgens de benodigde afmetingen. De reststukken hoef je niet weg te gooien, die kunnen later nog van pas komen om eventueel nog een extra rail te plaatsen. Boor nog extra gaten in de rails met een metaalboor indien nodig. Teken de boorgaten af op het plafond en monteer de rails zoals boven het keukeneiland, maar dan met het L-koppelstuk op de hoek. Monteer de spots op de rails. Nu kan je elke kast mooi uitlichten. Afhankelijk van de functie van de ruimte kan je ook kiezen voor een kamervullende lichtbron. In een badkamer moet je rekening houden met een aantal aandachtspunten. Man 1 Een badkamer is een vochtige ruimte. Zorg voor speciale en aangepaste verlichting. Wij hebben gekozen voor deze ronde plafondlamp. Deze zal de gehele badkamer mooi vullen met licht. Man 2 In de badkamer hebben we voor een algemeen plafondarmatuur gekozen dat IP 44 is zodat het echt geschikt is voor de badkamer. Man 2 Werk je in de douche, in de natte ruimte, dan is het iets belangrijker. Zijn we buiten de zone in de veilige zone, dan zijn er meerdere armaturen nodig. Het is ook belangrijk van een goed algemeen licht te hebben in de badkamer zodat je alles goed kan zien. Om dit ronde armatuur te installeren, maak je het open. Ontkoppel de voeding en de kabel met de karabijnhaak. Positioneer de achterzijde van de lamp op het plafond en trek de elektriciteitskabels door het voorziene gat. Teken de boorpunten af. We gaan opnieuw te werk met pluggen van 6x30 millimeter. Boor de aangeduide gaten met dezelfde betonboor en klopboormachine. Belangrijk, gebruik een witte hamer om pluggen in een wit plafond aan te kloppen. Een donkere hamer maakt aftekeningen op een wit oppervlak.