Een warmtepomp wordt pas voordelig als ze goed presteert
Pieter-Jan Degroote (Heatify)
##video:EPRbe2642V03##
Een warmtepomp installeren is één ding. Ervoor zorgen dat ze jarenlang efficiënt werkt, is iets anders. Volgens Pieter-Jan Degroote, medeoprichter van Heatify, kijkt de bouwsector te vaak naar de aankoopprijs en te weinig naar de energiefactuur, het onderhoud en de levensduur. Hij liet zien hoe zijn bedrijf collectieve installaties ontwerpt en met AI-software bijstuurt.
De goedkoopste offerte is niet altijd de goedkoopste oplossing
Een klassieke gasketel heeft volgens Degroote een vrij voorspelbaar rendement, terwijl bij warmtepompen de werkelijke prestatie veel sterker kan verschillen. Daarbij vertelt de verhouding tussen de verbruikte elektriciteit en de geleverde warmte op een productfiche volgens hem niet hoe een volledige installatie zich in een gebouw zal gedragen. Dimensionering, componentkeuze en regeling spelen allemaal mee.
"De bouw is conservatief. Afstappen van de norm is nodig"
Toch wordt een warmtepompinstallatie volgens hem nog te vaak op dezelfde manier benaderd als een gasketel. Er wordt ruim gedimensioneerd en voor de goedkoopste offerte gekozen. Maar bij een warmtepomp kan overdimensionering de investering echter flink opdrijven en een goedkope installatie kan op langere termijn meer energie verbruiken en hogere onderhoudskosten veroorzaken.
De eigenaar betaalt vaak voor de installatie, terwijl de bewoner de energiefactuur draagt. Zelfs bij monitoring is de bouwer niet altijd verantwoordelijk voor de prestaties. Heatify probeert die belangen dichter bij elkaar te brengen door installaties te bouwen en ze vervolgens twintig tot dertig jaar te beheren.
Daarbij telt de totale kost: aankoop, elektriciteit, onderhoud en vervangingen. Een duurdere component kan de betere keuze zijn wanneer ze minder energie vraagt en langer meegaat.
Drie hefbomen voor lagere kosten
De aanpak van Heatify steunt op drie duidelijk gestelde keuzes: juister gaan ontwerpen, kwaliteitsvolle onderdelen kiezen en slimmer gaan sturen met data en AI.
- Voor de eerste stap toonde Degroote een simulatie van drie verbonden kantoorgebouwen. Het digitale model houdt rekening met onder meer de impact van de zon, de buitentemperatuur, aanwezige mensen en ventilatie. Het laat zien hoe we gebouwen slimmer moeten gaan dimensioneren.
- De tweede hefboom ligt bij de keuze van de afzonderlijke componenten. Kwalitatieve onderdelen kunnen aanvankelijk duurder zijn, maar over de volledige levensduur van de installatie uiteindelijk minder kosten.
- De derde begint volgens Degroote pas echt na de installatie, waarbij elke component 24/7 wordt gemonitord en geoptimaliseerd door AI.
"Als er iets vreemd gebeurt, zien we het eerder dan de bewoner zelf en springen we meteen in"
De software van Heatify gebruikt weersvoorspellingen en de verwachte warmte- of koelvraag om, rekening houdend met de day-ahead-elektriciteitsprijzen, de werking zo voordelig mogelijk in te plannen. Vervolgens bewaakt het systeem de installatie 24/7 en grijpt het in wanneer afwijkingen of storingen worden gedetecteerd.
Ook meters en sensoren verzamelen gegevens van onder meer warmtepompen, ventilatoren, kleppen en warmtewisselaars. Als bijvoorbeeld een klep anders presteert dan verwacht merkt het systeem dat op. Tegelijk worden de verschillende componenten als één geheel aangestuurd: soms kan een pomp bijvoorbeeld wat harder draaien terwijl ventilatoren trager werken om zo een hoger totaalrendement te behalen.
Ook een eventueel onderhoud wordt op basis van die data gestuurd. Een dalend debiet of verminderde warmteoverdracht kan bijvoorbeeld aangeven dat een filter gereinigd moet worden.
Maar Degroote wil vooral dat het systeem op basis van al die verzamelde data blijft bijleren en zichzelf voortdurend verder optimaliseert.
Wat levert het op?
In een kantoorgebouw waar Heatify de koeling aanstuurt, rapporteerde Degroote voor een zomerperiode een gemiddelde EER (Energy Efficiency Ratio) van 6,5, een sterke score. Volgens hem lag ook het elektriciteitsverbruik voor koeling daar 77% lager dan voordien, terwijl de gebruikers meer comfort ervoeren in de extreem warme zomer.
"Er ontstond verwarring bij de mensen van het kantoorgebouw door die goeie cijfers, want ze hadden nog nooit zoveel gekoeld", vertelt Degroote. "Met deze resultaten tonen we aan dat het veel beter kan als je energie gewoon op een andere manier gaat aanpakken."
Warmte als dienst
Heatify koppelt die technische aanpak aan een ander bedrijfsmodel. Het bedrijf wil een warmtepompinstallatie niet alleen ontwerpen en bouwen, maar ze vervolgens ook decennia lang uitbaten. Heatify blijft dan verantwoordelijk voor energieverbruik, onderhoud en vervangingen, en heeft er dus zelf belang bij om de installatie gedurende haar volledige levensduur zo efficiënt mogelijk te laten functioneren.
Een voorbeeld is hun eerste project van 28 appartementen in Blankenberge met collectieve geothermie. Een project waar ze lang op moesten wachtten, want volgens Degroote is de bouw nog te conservatief. "Heatify bestaat uit vier jonge gasten, we zijn niet rijk en we hebben externe investeerder. Dat maakte het best moeilijk om een project te scoren. De bouw is conservatief en vergt stevige partijen om mee samen te werken. In Blankenberge lag er aanvankelijk een offerte van 450.000 euro op tafel voor de installatie, terwijl wij de bouwpromotor een voorstel van 180.000 euro deden. Bewoners krijgen daarbij een contract van 100 euro per maand waarin verwarming, koeling, sanitair warm water, energie, onderhoud en vervangingen gedurende dertig jaar zijn inbegrepen."
Degroote noemde onder meer nog een project van ongeveer 22.000 vierkante meter met kantoren en appartementen op het Antwerpse Eilandje, studentenhuisvesting en een reconversieproject in Brussel. Telkens zoekt Heatify daarbij hoe ontwerp, onderdelen en sturing de kosten over de volledige levensduur kunnen drukken.
Voor Degroote is de uitdaging duidelijk: duurzaam verwarmen moet ook financieel aantrekkelijk worden voor zowel eigenaar als gebruiker. Dat vraagt volgens hem om verder te kijken dan de initiële installatiekost en rekening te houden met energieverbruik, onderhoud en vervangingen over de volledige levensduur. Correct dimensioneren, kwalitatieve componenten en slimme sturing moeten daarbij de totale kost drukken.
Wie is Pieter-Jan Degroote?
Pieter-Jan Degroote is medeoprichter van Heatify, een innovatieve start-up
gespecialiseerd in collectieve warmtepompoplossingen voor bestaande gebouwen en appartementsprojecten. Vanuit een sterke focus op performantie, monitoring en elektrificatie ontwikkelt Heatify oplossingen die de overstap van fossiele verwarmingssystemen naar duurzame alternatieven eenvoudiger en schaalbaarder maken. Binnen Heatify werkt Pieter-Jan op het kruispunt van techniek, data en energiebeheer. Daarbij zet hij sterk in op AI-gestuurde monitoring en performantieanalyse om installaties slimmer, efficiënter en betrouwbaarder te maken. Met zijn praktijkgerichte aanpak brengt hij een vernieuwende kijk op de toekomst van collectieve verwarming en duurzame renovatie.