Tips en tricks om te besparen op je waterverbruik
Drinkwater wordt steeds kostbaarder. Gelukkig kun je thuis heel wat water besparen zonder aan comfort in te boeten. Ontdek praktische tips voor de badkamer, keuken, wasplaats, het toilet en verlaag meteen je waterfactuur.
Regenwaterrecuperatie
Eerst even een open deur intrappen: voorzie een regenwaterinstallatie. Het is echt onlogisch om drinkwater te gebruiken om bijvoorbeeld je tuin te sproeien, de auto te wassen, het toilet door te spoelen, kledij te wassen en de schoonmaak te doen. Een regenwaterinstallatie laten plaatsen - indien praktisch haalbaar - is dus een echte no-brainer.
Het gaat overigens om zacht water is. Daardoor heb je minder last van kalkvorming in sanitaire toestellen, zal ook je wasmachine langer meegaan en heb je minder wasproduct nodig.
Regenwater is trouwens gratis, buiten de investering in het regenwaterrecuperatiesysteem - voor nieuwbouw en renovaties verplicht.
MEER WETEN:
> Alles over regenwaterrecuperatie
Hoe bespaar je water in de badkamer?
Onder de douche
Neem een douche in plaats van een bad. Een gemiddeld bad vraagt ongeveer 120 tot 180 liter water. Een douche van vijf minuten met een waterbesparende douchekop verbruikt slechts 30 tot 40 liter, terwijl een langere douche met een klassieke douchekop makkelijk boven de 80 liter uitkomt.
Schakel verder de douchesproeier ook uit wanneer je je inzeept. Een douchetimer kan voorts ook handig zijn. Die zorgt ervoor dat je niet langer dan vijf minuten doucht en je een hoop water bespaart.
Spaardouchekop
Overweeg een spaardouchekop. Deze vormt water om in druppeltjes die zich met lucht vermengen. Op die manier kan het waterdebiet verminderen en blijft er toch een groot contactoppervlak met de huid, waardoor douchen aangenaam blijft. Een waterbesparende douchekop verbruikt doorgaans 4 tot 7 liter per minuut.
Een klassieke douchekop verbruikt gemiddeld 9 tot 15 liter per minuut, al kunnen oudere modellen zelfs 18 tot 20 liter per minuut halen. Daarmee bespaar je vaak 40 tot 60% water én energie, omdat ook minder warm water moet worden verwarmd.
Thermostatische mengkraan
Uiteraard is een douche met een mengkraan alvast beter dan twee aparte kranen, maar qua kraanwerk wordt er voor douches meer en meer geopteerd voor thermostatische kranen dan voor gewone mengkranen. Het gaat hier om waterkranen waarmee de temperatuur met een thermostaat wordt geregeld. Deze is dus met één knop in te stellen. Draai je de knop warmer of kouder, dan zorgt de thermostaat voor de menging van warm en koud water voor de gewenste temperatuur.
Douchestop
Heb je geen thermostatische kraan of mengkraan aan je douche? Dan kan een douchestop tussen de kraan en de doucheslang ook helpen. Met een douchestop kan je de waterstraal tijdelijk onderbreken zonder dat de instelling (warm/koud) verloren gaat.
Met een douchestop onderbreek je de waterstraal tijdens het inzepen zonder dat de temperatuurinstelling verloren gaat. Zo voorkom je dat er onnodig water wegstroomt en bespaar je tijdens elke douchebeurt tientallen liters water, afhankelijk van het debiet van je douche.
Overige douchetips
- Vang het koude water op terwijl je wacht tot de douche warm wordt. Gebruik het daarna voor de planten, het schoonmaken of het doorspoelen van het toilet.
- Herstel een lekkende douchekraan. Een kleine lekkage kan op jaarbasis honderden tot duizenden liters water verspillen.
- Reinig of ontkalk de douchekop regelmatig. Een verkalkte douchekop geeft vaak een minder mooie straal, waardoor mensen de kraan verder opendraaien.
- Douche alleen als dat nodig is. Een snelle opfrisbeurt volstaat soms; een lange dagelijkse douche is niet altijd noodzakelijk.
MEER WETEN:
> Alles over douches
> Waterkranen in de badkamer
Aan de wastafel
Eengreepsmengkraan
Een mengkraan aan je lavabo is sowieso beter dan aparte kranen voor warm en koud water. Verkies daarbij een eengreepsmengkraan boven een tweegreepsmengkraan. Bij eengreepsmengkranen kan de gewenste watertemperatuur, in vergelijking met tweegreepsmengkranen, aanzienlijk sneller ingesteld worden. Daardoor verdwijnt er minder water via de afvoer tijdens het zoeken naar de gewenste temperatuur. Er zijn ook steeds vaker thermostatische wastafelkranen in privébadkamers.
Cold start-kraan
Sommige moderne eengreepsmengkranen zijn uitgerust met een cold start-functie. In de middenstand stroomt alleen koud water. Warm water krijg je pas wanneer je de hendel bewust verder opent. Zo voorkom je dat de cv-ketel of boiler onnodig aanslaat wanneer je slechts kort water gebruikt, bijvoorbeeld om je handen te wassen.
Bruismondstuk
Een bruismondstuk, perlator of straalregelaar/straakbreker is een handig toestelletje dat je op de mond van de kranen kan installeren. Het zorgt ervoor dat er lucht in de waterstraal komt waardoor er minder water per tijdseenheid gebruikt wordt. De lucht zorgt er tegelijk voor dat de straal zijn waterdruk behoudt.
Voor een wastafelkraan volstaat vaak een debiet van 3,5 tot 5 liter per minuut, terwijl oudere kranen soms meer dan 10 liter per minuut verbruiken.
Bewegingsdetector
Sommige kranen zijn ook uitgerust met een bewegingsdetector die de kraan inschakelt wanneer je handen de kraan naderen, en die meteen nadien weer uitschakelt. Zo blijft de kraan niet onnodig lang openstaan.
Overige wastafeltips
- Draai de kraan dicht tijdens het tandenpoetsen, scheren of inzepen van je handen. Zo bespaar je gemakkelijk enkele liters water per minuut.
- Herstel lekkende kranen. Een kraan die voortdurend druppelt, kan op jaarbasis duizenden liters water verspillen. Vervang tijdig een versleten dichtingsring of laat de kraan herstellen.
MEER WETEN:
> Hoe een wastafel kiezen en plaatsen
> Waterkranen in de badkamer
Tip
Bovenstaande zaken (of een selectie eruit) zitten tegenwoordig vaak geïntegreerd in slimme douche- of wastafelkranen. Er bestaan bijvoorbeeld modellen waarmee je je douche kan activeren en je waterverbruik bijhouden via je smartphone. Dergelijke kranen zijn vaak ook uitgerust met een ecostand waarmee je je verbruik kan optimaliseren.
Op het toilet
Met enkele ingrepen kan je ook voor je toilet het waterverbruik drastisch verminderen. Alleen al door regenwater te gebruiken om het toilet door te spoelen, kan je meer dan een derde laten besparen op het leidingwaterverbruik. Regenwater wordt verzameld in een regenwaterput waarop de leidingen aangesloten kunnen worden.
Waterbesparend reservoir of spaarknop
Een klassiek toilet verbruikt per spoelbeurt al snel 10 liter. Voor een kleine boodschap is dat te veel. Je kan al snel tot 50% water besparen door te kiezen voor een nieuw toilet met een waterbesparend reservoir (er zit dan gewoon minder water in) of een toilet met een (dubbele) spaarknop. Moderne toiletten met een dubbele spoelknop gebruiken doorgaans 3 liter voor een kleine spoeling en 4,5 tot 6 liter voor een grote spoeling.
Bij een bestaand toilet kan je het spoelvolume beperken door:
- de vlotter te verstellen;
- een spaargewicht aan de trekstang te monteren; dit systeem verzwaart de waterstop in het reservoir, zodat dat direct afgesloten wordt wanneer je de duw- of trekknop loslaat - bij een kleine spoelbeurt spaar je zo algauw 6 liter uit;
- een stortbakregelaar: een klepje waarmee je zelf bepaalt of je de trek- of de duwknop naar de tussenstand of de maximale stand brengt;
- een ombouwset voor spaartoets; hier vervang je het klokmechanisme door een model waarmee je de spoeling kan onderbreken.
Controleer op lekken
Controleer of je toilet niet ongemerkt lekt. Een versleten spoelmechanisme kan ervoor zorgen dat er voortdurend water in de toiletpot sijpelt. Zo kan ongemerkt honderden liters water per dag verloren gaan. Controleer daarom regelmatig of het toilet na het doorspoelen volledig stopt met vullen.
MEER WETEN:
> Hoe een toilet kiezen en plaatsen
> Hoe een lekkend toilet herstellen
Herstel lekkende kranen en doorlopende toiletten steeds zo snel mogelijk
Hoe bespaar je water in de keuken?
Vaatwasser
Vroeger werd er vaak geopperd om, ter besparing, de afwas met de hand te doen in de plaats van met een vaatwasser. Moderne vaatwassers verbruiken in het eco-programma doorgaans slechts 6 tot 10 liter water per afwasbeurt. Bij manuele afwas van eenzelfde hoeveelheid zou het om 45 liter gaan. Bij een oudere vaatwasmachine dan weer tot 15 liter.
Kortom, de claim dat manuele afwas zuiniger is dan een vaatwas, is toch ietwat achterhaald. Toch is het vooral afhankelijk van welke machine je hebt staan. Kies voor een energiezuinige vaatwasser met een gunstig energielabel en een laag waterverbruik per eco-programma, lekdetectoren en automatische waterstops.
Ook hoe je de machine gebruikt is van belang. Zet ze bijvoorbeeld pas aan als ze helemaal vol zit en maak gebruik van de programma’s op maat van je afwas. Voor een kleine afwas zijn sommige vaatwasmachines bijvoorbeeld uitgerust met een halve capaciteitsoptie. Helaas ligt het water- en stroomverbruik niet altijd veel lager dan bij een volle lading.
Overigens: borden onder de warmwaterkraan afspoelen voor je ze in de vaatwasmachine zet, is een verspilling van water en stroom. Verwijder enkel de etensresten.
Onderhoud je apparaat ook zoals het hoort. Reinig regelmatig alle filters of vuilopvangbakjes. Op die manier zal je toestel optimaal blijven werken.
Tip
Uiteraard is met de hand afwassen niet uit den boze, maar als je met de hand afwast, vul je de spoelbak gedeeltelijk en spoel je in een andere. Spoel al zeker niet onder stromend water.
MEER WETEN:
> Hoe een vaatwasser kiezen en plaatsen
Tijdens het koken
Kookwater elders gebruiken
Kook voedsel in zo weinig mogelijk water; zo behoud je trouwens ook meer van de voedingsstoffen. Het kookwater hoef je nadien niet weg te gieten. Laat kookwater indien mogelijk afkoelen en gebruik het bijvoorbeeld om planten water te geven (op voorwaarde dat er geen zout aan is toegevoegd) of voor andere huishoudelijke toepassingen.
Opgelet
Wat wél af te raden is, is het hergebruiken van kookvocht van aardappelen en nitraatrijke groenten in bijvoorbeeld soep, want bepaalde vrijgekomen stoffen zouden gezondheidsklachten kunnen veroorzaken.
Bij het ontdooien
Veel mensen gebruiken warm water om bevroren voedsel in te ontdooien. Dat is niet nodig als je er tijdig aan denkt om het in de koelkast te leggen in een bord of bakje. Daar ontdooit het langzaam en blijft het fris tot je het kan bereiden. De vitaminen blijven zo ook het best bewaard. Bovendien zal je koelkast, dankzij de extra koelte, een tijdje minder verbruiken.
Stomen
Stoom groenten in plaats van ze volledig onder water te koken. Daarbij is minder water nodig en blijven smaak en voedingsstoffen beter behouden.
Warm water
Duurt het lang voordat warm water uit de kraan komt? Vang het koude water op en gebruik het om te koken, planten water te geven of schoon te maken. Bij een grondige keukenrenovatie kan een aangepaste leiding of een kleine boiler dicht bij de kraan in sommige situaties het waterverlies beperken, al moet daarbij ook rekening worden gehouden met het extra energieverbruik.
Hoe bespaar je water in de wasplaats?
Tips voor gebruik
Gebruik tijdens het wassen niet te veel waspoeder. Dat zorgt voor een grote schuimvorming waardoor de wasmachine meer moet spoelen. Dat komt uiteindelijk neer op een hoger verbruik van water en elektriciteit. Ook een voorwas is niet altijd nodig, tenzij de was echt smerig is.
Zet de wasmachine ook pas aan wanneer de trommel goed gevuld is, zonder ze te overladen. Zo verbruik je minder water en energie per kilogram was. Veel moderne machines wegen de was automatisch, maar een volle trommel blijft het efficiëntst.
Ook hier geldt: een doorgedreven onderhoud zorgt voor een optimale werking van je machine.
Wat bij een nieuw toestel?
Ben je aan een nieuwe wasmachine toe, let dan op het energielabel én het waterverbruik per wascyclus. Een energiezuinig toestel met een gunstig energielabel verbruikt niet alleen minder elektriciteit, maar ook minder water.
Vergelijk niet alleen het energielabel, maar ook het opgegeven waterverbruik per eco-programma. Dat verschilt nog altijd aanzienlijk tussen verschillende toestellen.
MEER WETEN:
> Hoe een wasmachine kiezen, plaatsen en onderhouden
Algemene tips
Waterstop en sensoren
Voorkom lekken. Moderne vaatwassers, wasmachines en sommige boilers zijn vaak uitgerust met een waterstop of lekdetectiesysteem. Daarnaast bestaan er slimme watersensoren die je onder een toestel, aan de watermeter of bij risicoplaatsen kunt leggen. Zodra ze een lek detecteren, sturen ze een melding naar je smartphone. Sommige systemen sluiten zelfs automatisch de watertoevoer af.
Stop- en dienstkranen
Stopkranen en dienstkranen - dus ook kranen aan radiatoren - die niet vaak gebruikt worden kunnen vast komen te zitten, waardoor je sneller lekken krijgt. Om dat te voorkomen, smeer je ze af en toe in. Draai ze ook op regelmatige basis open en weer dicht.
Een extra tip: indien mogelijk draai je de kraan niet volledig open, maar draai je een klein beetje terug. Als hij dan toch vast zou komen te zitten, heb je speling in twee richtingen om hem weer los te krijgen.
Controleer ook slangen, aansluitingen en afsluitrubbertjes waar je ze vindt.
Buisisolatie
Een bevroren leiding gaat sneller barsten en zo krijg je natuurlijk lekken. Sluit buitenkranen tijdig af, laat buitenleidingen leeglopen en isoleer leidingen die in opbouw zijn gemonteerd in onverwarmde ruimtes. Laat de thermostaat nooit lager gaan dan 12 °C.
Check de meterstand
Je hoeft niet op je waterrekening te wachten om te zien of je een lek hebt; kijk regelmatig naar je meterstand om te weten hoeveel je gemiddeld ongeveer verbruikt.
Heb je een digitale of slimme watermeter, dan kun je je verbruik vaak online of via een app opvolgen. Zo merk je sneller een onverwacht hoog waterverbruik of een verborgen lek op.
Lek opsporen
Denk je dat je een lek hebt? Sluit alle kranen en zorg ervoor dat geen enkel toestel water gebruikt. Blijft de watermeter toch draaien, dan is de kans groot dat er ergens een lek zit.
Luister of je het toilet niet hoort doorlopen en of de boiler misschien lekt. Voel ook aan alle zichtbare leidingen in huis. Als je het lek vindt, kun je de dichtingen aanspannen of verstorven onderdelen vervangen. Vind je het niet, dan gaat het om een lekke leiding ergens achter een muur, en dan haal je er het best een expert bij.
Zou je graag je waterverbruik laten analyseren, dan kun je een waterscan aanvragen bij je waterbedrijf. Een expert komt bij je langs om te bekijken waar je kunt besparen, uitleg te geven bij de meter en toestellen na te kijken.