Didactische isolatiekoffers van RTC Limburg

Ontwikkeld in nauwe samenwerking met onderwijs en industrie

De isolatiekoffer is een innovatief initiatief van RTC Limburg, ontwikkeld in nauwe samenwerking met onderwijs en industrie. Vanuit scholen klonk al langer de vraag om de bestaande koffer met hout- en plaatmaterialen uit te breiden met een actuele selectie isolatiematerialen. In het schooljaar 2024-2025 werd dit idee concreet uitgewerkt, waarna de isolatiekoffer in het schooljaar 2025-2026 volledig werd gerealiseerd.

Kennismaking met hedendaagse oplossingen

Met de isolatiekoffer krijgen leerlingen de kans om op een tastbare en praktijkgerichte manier kennis te maken met hedendaagse isolatieoplossingen. De koffer bevat acht verschillende isolatiematerialen, waarvan zeven werden aangeleverd door SOPREMA. Het cellenglas werd voorzien door FOAMGLAS®. Campus De Helix Maasmechelen stond in voor het versnijden van de materialen, zodat ze perfect bruikbaar zijn in een educatieve context. Daarnaast werd het project inhoudelijk versterkt door waardevolle input van Provil Lommel, GO! Maxwell Maasmechelen en Campus MAX STEM Tessenderlo-Ham. De robuuste en praktische koffers werden geproduceerd door Engels Logistics NV.

De isolatiekoffer richt zich specifiek op leerlingen van de tweede en derde graad binnen het studiedomein STEM Bouw & Hout. Er werd bewust gekozen voor een representatieve selectie van acht gangbare synthetische en natuurlijke isolatieplaten. Op die manier sluiten de materialen nauw aan bij de realiteit op de werf en in de bouwsector. Bulkisolatie, zoals cellulose isolatievlokken of isolerende chape, werd niet opgenomen om de focus helder en overzichtelijk te houden.

Naast de materialen bevat de isolatiekoffer ook een gebruiksvriendelijke map met beknopte instructiefiches, speciaal ontwikkeld voor directe inzet in de klas. Elk fiche is voorzien van een QR-code die leidt naar uitgebreide technische en productinformatie. Zo wordt theorie moeiteloos gekoppeld aan praktijk en kunnen leerlingen zich verder verdiepen in de eigenschappen en toepassingen van elk isolatiemateriaal.

Een staal van elk isolatiemateriaal

In de isolatiekoffer werden acht hedendaagse isolatiematerialen geselecteerd die samen een representatief beeld geven van wat vandaag in de bouwsector wordt toegepast. Elk materiaal heeft zijn eigen eigenschappen, voordelen en aandachtspunten, en laat leerlingen kennismaken met de juiste materiaalkeuze in functie van toepassing, prestaties en duurzaamheid.

PIR / PUR

PIR- en PUR-platen behoren tot de klassiekers binnen isolatie en zijn geliefd om hun uitstekende isolatiewaarde. Met een relatief dunne plaat kan al snel een hoge thermische prestatie worden bereikt. Deze platen zijn vrijwel altijd voorzien van een (aluminium)cachering die het ontsnappen van isolatiegassen beperkt. Een aandachtspunt hierbij is dat deze cachering draadloze signalen kan blokkeren. Bovendien maakt de combinatie van chemische samenstelling en cachering dat PIR/PUR vandaag minder goed scoort op vlak van recyclage. In 2023 werd in de provincie Antwerpen het PURe-project opgestart, waaraan ook SOPREMA meewerkt. Dit initiatief zet stappen richting recyclage, al zal het nog jaren duren voor een ecologisch én economisch haalbaar circulair model realiteit wordt.

EPS (Expanded Polystyreen)

EPS, beter bekend als piepschuim of isomo, is eveneens een veelgebruikt isolatiemateriaal. Net als PIR/PUR is EPS niet bestand tegen water en moet het op de werf beschermd worden tegen vocht. Een belangrijk verschil is dat EPS geen cachering nodig heeft. Daarnaast is het ook verkrijgbaar in op maat gezaagde afschotplaten, wat het bijzonder geschikt maakt voor daken met een lichte hellingsgraad. Een extra troef: EPS kan volledig gerecycleerd worden en opnieuw worden ingezet als grondstof, bijvoorbeeld voor de productie van XPS.

XPS (Extruded Polystyreen)

XPS onderscheidt zich door zijn gesloten celstructuur, wat het materiaal waterbestendig en drukvaster maakt dan EPS. In tegenstelling tot PIR/PUR is geen cachering nodig om isolatiegassen vast te houden. Hierdoor is XPS breed inzetbaar: ondergronds, in de spouw, op gevels en in dakconstructies. Het wordt vaak toegepast in omkeerdaken, bijvoorbeeld  groendaken, en sinds kort ook in warme daken. Wanneer verlijming en mechanische bevestiging worden vermeden, kan XPS hergebruikt of volledig gerecycleerd worden. Dat gebeurt onder andere in de recyclagefabriek van SOPREMA in Tongeren, waar ook EPS wordt verwerkt tot grondstof voor nieuwe XPS-platen. Een veelzijdige en toekomstgerichte isolatieoplossing.

Steenwol

Steenwol behoort, samen met glaswol, tot de categorie van minerale wol en staat bekend om zijn uitstekende brandwerende eigenschappen. De ontginning en productie ervan zijn echter energie-intensief. De vezels nemen geen vocht op en zijn dampopen, waardoor waterdamp erdoorheen kan. De isolatiewaarde blijft behouden zolang het materiaal kan drogen, wat cruciaal is om schimmelvorming te vermijden. Voor een optimale bescherming tegen damp en vocht is een correcte plaatsing met een dampremmende folie aan de warme zijde essentieel.

Cellulose-isolatie (PAVACELL)

Voor cellulose-isolatie werd in de koffer gekozen voor Pavacell, een plaat die naast goede thermische ook zeer sterke akoestische prestaties levert. Deze bio-based isolatie wordt vervaardigd uit onder andere gerecycleerd kantenpapier en katoen, waarbij de blauwe jeansvezels zelfs nog zichtbaar zijn. Dankzij hun thermo-akoestische eigenschappen en flexibiliteit zijn deze platen bijzonder geschikt voor zowel nieuwbouw- als renovatieprojecten.

Houtvezelisolatie – ISOLAIR MULTI

Isolair Multi bestaat uit harde, bio-based houtvezelplaten die in de Elzas worden geproduceerd uit houtafval afkomstig van zagerijen. Er worden dus geen bomen gekapt en bij afbraak kan het materiaal opnieuw worden ingezet als grondstof voor nieuwe houtvezelplaten. Het paneel is diffusie-open en waterkerend en wordt toegepast in hellende (onder)daken en geventileerde gevels. Er bestaat ook een variant voor platte daken. Dankzij het droge productieproces kan Isolair Multi tijdens de bouwwerken tot drie maanden dienstdoen als tijdelijke afdichting. De plaat is bestand tegen regen en wind, biedt geluidsbescherming en is verkrijgbaar met tand-en-groefafwerking.

Houtvezelisolatie – PAVAFLEX CONFORT

Pavaflex Confort is de soepele variant binnen de houtvezelisolaties. Ook dit materiaal is bio-based en circulair, maar onderscheidt zich door zijn uitstekende klemmende werking. Daardoor is het ideaal voor plaatsing tussen spanten, houten stijlen en kepers. De hoge volumieke massa zorgt voor een optimale vormvastheid, sterke geluidsisolatie en een goede bescherming tegen zomerse hitte. In combinatie met de PAVATEX-systeemoplossingen wordt een duurzame en luchtdichte gebouwschil gerealiseerd.

Cellenglas

Cellenglas is een hoogwaardig en drukvast isolatiemateriaal met specifieke toepassingen dat typisch wordt gegoten in bitumen. Het is een high-end oplossing met unieke eigenschappen, maar de installatiewijze maakt het vanuit circulariteitsoogpunt een minder voor de hand liggende keuze.

Samen vormen deze acht materialen een veelzijdige en realistische staalkaart van isolatieoplossingen, waarmee leerlingen inzicht krijgen in prestaties, toepassingen en duurzame afwegingen binnen de bouwsector.

Op 15 januari 2026 werd de isolatiekoffer officieel voorgesteld aan een vijfentwintigtal STEM-scholen uit Limburg. De voorstelling vond plaats in combinatie met een bedrijfsbezoek aan de SOPREMA-site in Tongeren. Een inspirerende dag waarop onderwijs en industrie elkaar ontmoetten rond innovatie, kennisdeling en de bouw van morgen. Hieronder delen we graag enkele sfeerbeelden van dit geslaagde event.