Warmtewijs: van twijfel over warmtepompen naar een uitvoerbaar plan
Matthias Ghyselen (Energent)
Veel mensen overwegen een warmtepomp, maar weten niet of hun woning ervoor geschikt is. Moet ze eerst beter geïsoleerd worden? Volstaan de radiatoren? En hoe vergelijk je offertes die elk een andere oplossing voorstellen? Tijdens BuildUp liet Matthias Ghyselen zien hoe Energent met Warmtewijs die vragen stap voor stap beantwoordt. Het resultaat is een plan waarmee de bewoner een onderbouwde keuze kan maken en de installateur gericht aan de slag kan.
Van renovatieadvies naar Warmtewijs
Ghyselen coördineert Thuisbasis, de werking waarmee de Gentse energiecoöperatie Energent burgers begeleidt bij renovaties en duurzame energiekeuzes. Die begeleiding heeft al heel wat woningen bereikt: volgens de cijfers uit zijn presentatie gaf Thuisbasis meer dan 4.000 renovatieadviezen. In meer dan 2.700 gevallen volgde een renovatie.
Een advies leidt niet vanzelf tot uitvoering. Bewoners weten soms welke ingreep aangewezen is, maar vinden het moeilijk om een aannemer te kiezen of offertes te beoordelen. Bij warmtepompen komen daar technische vragen en twijfels over comfort en kostprijs bij. Warmtewijs is opgezet om die stap van advies naar uitvoering beter te begeleiden.
“Er zijn heel veel onzekerheden en twijfels over warmtepompen”, vertelde Ghyselen. “Er is nood om daar duidelijkheid in te scheppen.” Energent wil bewoners daarbij onafhankelijk adviseren, zonder gebonden te zijn aan een merk of een bepaald type warmtepomp.
Naast de begeleiding van particulieren is Energent ook betrokken bij collectieve warmteprojecten, zoals Meergaard en Potuitpark
Een traject dat begint met luisteren
Wie zich aanmeldt bij Warmtewijs, krijgt eerst een gratis verkennend gesprek. Daarin bespreekt een adviseur de vragen en plannen van de bewoner en gaat hij na of de dienst op dat moment past. Soms blijkt een andere vorm van begeleiding geschikter, bijvoorbeeld via een Energiehuis. In dat geval verwijst Energent de bewoner door.
Als Warmtewijs een passend traject kan bieden, volgt een offerte voor een woninganalyse. Een adviseur bezoekt de woning, bekijkt de bestaande situatie en brengt de mogelijke stappen in kaart. Het verslag geeft de bewoner een eerste beeld van de aangewezen ingrepen en hun geraamde kosten. Ook mogelijke premies en leningen komen aan bod.
Voor sommige mensen volstaat die analyse om zelfstandig verder te kunnen. Wie concreet naar een warmtepomp wil overstappen, kan een volgende stap zetten: een doorgedreven warmtestudie.
Berekenen vóór er een toestel gekozen wordt
De warmteverliesberekening vormt het hart van die studie. Energent berekent hoeveel warmte de woning nodig heeft, ook per ruimte. Daarna bekijkt de adviseur of de bestaande afgiftesystemen, zoals radiatoren, geschikt zijn en welke aanpassingen eventueel nodig zijn. Soms moet eerst de isolatie worden verbeterd; in andere gevallen kunnen bepaalde radiatoren vervangen of aangepast worden.
“Wij gaan altijd een warmteverliesberekening doen. Dat is echt de kern van ons project”
Die berekening moet onder meer de vrees wegnemen dat een warmtepomp de woning in de winter niet voldoende warm krijgt. Tegelijk voorkomt ze dat het toestel zonder onderbouwing te zwaar wordt gekozen. Volgens Ghyselen beïnvloedt een juiste dimensionering niet alleen de aankoopprijs, maar ook de levensduur en de efficiëntie van de installatie. Een goed afgestemd afgiftesysteem en een correcte inregeling zijn daarbij eveneens belangrijk.
Warmtewijs vergelijkt daarom verschillende scenario’s. Wat verandert er als een gevel bijkomend wordt geïsoleerd? Welke radiatoren voldoen nog en welke niet? Is er plaats voor de installatie, zijn de leidingen geschikt en brengt de ingreep breekwerk mee? Op basis van eerdere offertes en prijzen raamt Energent ook wat de verschillende mogelijkheden ongeveer zullen kosten. Zo krijgt de bewoner zicht op de volledige ingreep, niet alleen op de prijs van de warmtepomp.
Een technisch dossier voor de aannemer
Naast een studierapport voor de bewoner maakt Warmtewijs een technisch offertedossier voor de aannemer. Daarin staan de berekeningen, de gewenste configuratie, de nodige aanpassingen aan het afgiftesysteem en foto’s van de bestaande toestand. Een installateur hoeft daardoor niet telkens vanaf nul te beginnen om een voorstel uit te werken.
Ghyselen ziet dat sommige aannemers uit het netwerk van Energent op basis van zo’n dossier al een eerste offerte op afstand kunnen maken. Wanneer de klant concrete interesse toont, volgt een plaatsbezoek voor de definitieve offerte. Dat kan tijd besparen bij het opmaken van voorstellen die uiteindelijk niet worden aanvaard.
Ook de voorbereiding van de bewoner telt mee. Warmtewijs bespreekt vooraf de te verwachten kostprijs en de praktische gevolgen van de werken. Een vraag als hoeveel stof of breekwerk een installatie zal veroorzaken, lijkt misschien klein, maar kan voor een bewoner zwaar doorwegen. Wie daarover vooraf duidelijkheid krijgt, kan gerichter met een aannemer spreken.
Na de studie kunnen veel deelnemers zelfstandig verder. Anderen willen hulp bij het opvragen, controleren en vergelijken van offertes of bij de afstemming wanneer de werken starten. Ook die verdere begeleiding kan deel uitmaken van het traject.
Vertrouwde aannemers zijn een deel van de oplossing
Voor zijn eigen diensten werkt Energent met een netwerk van vertrouwde aannemers. Met 31 van hen heeft de coöperatie volgens Ghyselen momenteel een samenwerkingsovereenkomst. Bij relatief eenvoudige ingrepen, zoals bepaalde isolatiewerken of zonnepanelen, kan dat gepaard gaan met vooraf afgesproken eenheidsprijzen. Voor complexere werken, waaronder warmtepompen, ligt de nadruk op samenwerking en afspraken over kwaliteit.
“Uiteindelijk hebben we aannemers nodig die het ook uitvoeren en kwalitatief uitvoeren”
De wisselwerking gaat in twee richtingen. Warmtewijs kan goed voorbereide bewoners in contact brengen met aannemers. Omgekeerd komen bij installateurs soms klanten terecht die al een warmtepompofferte vragen, terwijl nog niet duidelijk is of hun woning er klaar voor is. Zij kunnen eerst een warmtestudie laten uitvoeren en daarna met een concreter dossier terugkomen.
Ghyselen verwacht dat aannemers zo offertes kunnen maken voor klanten die beter weten welke ingrepen nodig zijn en welke kostprijs ze mogen verwachten. Energent blijft indien nodig aanspreekpunt voor beide partijen. Dat kan ook helpen wanneer tijdens de uitvoering vragen of meningsverschillen ontstaan.
Hij maakte daarbij een onderscheid tussen de eigen diensten van Energent en renovatiebegeleiding die de organisatie in opdracht van overheden verzorgt. Voor die overheidsopdrachten gelden voorwaarden rond neutraliteit en het opvragen van offertes bij meerdere aannemers. Binnen Warmtewijs kan Energent samenwerken met zijn netwerk van partners.
Ook andere gebouwen stellen dezelfde vragen
Warmtewijs richt zich vooral op particulieren, maar Energent krijgt volgens Ghyselen ook vragen van kleine scholen, appartementsgebouwen en kantoren. Hun eigenaars willen eveneens weten wat de overstap naar een warmtepomp technisch betekent en welke investering daarvoor nodig is. De ervaring met woninganalyses en warmtestudies kan ook voor zulke gebouwen een vertrekpunt bieden.
De kern van de aanpak blijft dezelfde: eerst de warmtevraag en de mogelijkheden van het gebouw begrijpen, dan pas een installatie kiezen en offertes aanvragen. Daarmee wil Energent bewoners meer vertrouwen geven en installateurs een duidelijk dossier bezorgen om de overstap naar duurzame verwarming daadwerkelijk uit te voeren.
Wie is Matthias Ghyselen?
Matthias Ghyselen is actief bij Energent, de Gentse burgercoöperatie voor hernieuwbare
energie, waar hij mee bouwt aan innovatieve en maatschappelijk gedragen oplossingen voor de energietransitie. Hij is er coördinator van Thuisbasis, de koepel van diensten die burgers advies en begeleiding bieden rond renovatie en technieken. Via verschillende diensten van Thuisbasis konden al meer dan 8000 deelnemers rekenen op een grondig advies voor hun huis. Eén van die diensten is Warmtewijs, waarin burgers door middel van een persoonlijke woninganalyse en een doorgedreven warmtestudie begeleid worden bij de overstap naar duurzame verwarming. Dankzij een samenwerking met vertrouwde aannemers vinden deelnemers via Warmtewijs vlot de weg naar een professioneel installateur.