Vlaanderen versoepelt regels rond hemelwater
De manier waarop Vlaanderen regenwater opvangt en beheert, verandert ingrijpend. De traditionele wadi, een open groen infiltratiesysteem, stond jarenlang centraal bij nieuwbouw en grondige verbouwingen. Het systeem vangt regenwater op, laat het infiltreren in de bodem en voorkomt overbelasting van rioleringen. Sinds eind 2025 is de regelgeving echter versoepeld, waardoor kleinere percelen meer mogelijkheden hebben om regenwater duurzaam op te vangen, zonder dat een volledige wadi noodzakelijk is.
Geen wadi-plicht meer
De Vlaamse hemelwaterverordening legt nog steeds verplichtingen op voor nieuwbouw en grondige verbouwingen. Grote geïntegreerde systemen blijven vereist bij volledige woningen en grotere daken. Kleine regentonnen vallen voortaan onder vrijwillig duurzaam waterbeheer. Gemeenten kunnen ze stimuleren via premies of groepsaankopen, maar ze zijn niet wettelijk verplicht. Voor veel huiseigenaars betekent dit dat ze, ondanks beperkte ruimte, zelf kunnen kiezen hoe ze water opvangen.
De versoepeling van de wadi-verplichting is ingevoerd omdat de strikte toepassing ervan in kleine tuinen vaak onpraktisch bleek. Voor een traditionele wadi is doorgaans te veel ruimte nodig, graafwerken zijn ingrijpend en het behoud van bestaande vegetatie is niet vanzelfsprekend. Nieuw toegestane oplossingen, zoals ondergrondse regentonnen, bieden een alternatief, al brengen ook die uitdagingen met zich mee. De ton moet volledig ingegraven worden, de bovenruimte moet vrij blijven en het kunststof materiaal blijft langdurig in de bodem aanwezig. Daardoor blijft een zekere structurele aanpassing noodzakelijk.
Alternatieve systemen
Voor wie geen wadi kan of wil aanleggen, zijn er diverse alternatieve systemen beschikbaar, elk met specifieke toepassingen, voordelen en beperkingen.
Klassieke regenton
De klassieke regenton blijft de meest toegankelijke optie. Deze zijn verkrijgbaar in verschillende volumes. Voor grotere tuinen kunnen meerdere tonnen aan elkaar gekoppeld worden. Het regenwater wordt via de regenpijp naar de ton geleid en vult automatisch dankzij een vulautomaat; overtollig water loopt via een afvoerbuis weg. Het opgeslagen water kan worden gebruikt voor de tuin, schoonmaak of autowassen, wat de waterrekening verlaagt en het gebruik van drinkwater beperkt. Het grootste nadeel is dat regentonnen wettelijk niet erkend worden als volwaardig alternatief voor een wadi en de opslagcapaciteit relatief beperkt blijft.
Infiltratieblokken, -kratten en -putten
Voor grotere hoeveelheden regenwater zijn infiltratiekratten en infiltratieblokken een uitstekend alternatief. Deze systemen worden ondergronds geplaatst en vormen een buffer waarin regenwater tijdelijk wordt opgeslagen, waarna het geleidelijk infiltreert in de bodem. Infiltratieblokken uit rotswol zijn wortelbestendig, waardoor ze geschikt zijn in de buurt van bomen of struiken. Ze blijven hun capaciteit behouden, zelfs wanneer wortels erdoor groeien.
Infiltratiekratten hebben een beperkte wortelbestendigheid en vereisen dat er voldoende afstand tot begroeiing wordt gehouden. Het voordeel van beide systemen is hun relatief kleine footprint en het feit dat ze licht en modulair zijn, waardoor installatie zonder kraan of zwaar materieel mogelijk is. Het nadeel is dat er graafwerk nodig is en dat de capaciteit beperkt wordt door de beschikbare ruimte.
Een infiltratieput is ideaal voor kleine oppervlakken zoals tuinhuisjes, pergola’s of extra dakoppervlak. Het water infiltreert lokaal, zonder leidingen door de tuin te moeten trekken, en het systeem is eenvoudig te plaatsen. Nadeel is dat de buffercapaciteit kleiner is dan bij de andere infiltratiesystemen en het systeem minder geschikt is voor grote daken.
Grasdallen en grindmatten
Grasdallen en grindmatten laten regenwater direct in de bodem infiltreren, terwijl het oppervlak bruikbaar blijft voor beloop of berijdbaar gebruik. Grasdallen zijn geschikt wanneer men het groen wil behouden en zorgen voor infiltratie met een natuurlijke uitstraling. Ze vragen echter wel onderhoud van het gras en een zorgvuldige aanleg. Grindmatten zijn robuuster, geschikt voor zwaar verkeer en vereisen minder onderhoud, maar missen de esthetiek van een groen oppervlak. Een stabiele en waterdoorlatende ondergrond is daarbij noodzakelijk, anders blijft het water staan en loopt het alsnog naar het riool.
Kleine daken worden meestal opgevangen met infiltratieputten, terwijl grotere volumes beter passen bij infiltratiekratten of -blokken
Context bepaalt de keuze
De keuze voor het juiste systeem hangt af van verschillende factoren: het oppervlak van het dak, de beschikbare ruimte, aanwezigheid van planten of struiken, gewenste buffercapaciteit en budget. Kleine daken worden meestal opgevangen met infiltratieputten, terwijl grotere volumes beter passen bij infiltratiekratten of -blokken. Regentonnen komen in aanmerking bij beperkte ruimte of budget, terwijl waterdoorlatende verhardingen geschikt zijn voor opritten of tuinpaden. In grotere tuinen kunnen meerdere tonnen worden gekoppeld, infiltratiesystemen worden gecombineerd met wadi’s of kan waterdoorlatende verharding worden toegepast.
Installatie en onderhoud
Installatie en onderhoud zijn bepalend voor de effectiviteit van de systemen. Regentonnen moeten op een vlakke, stabiele ondergrond geplaatst worden, dicht bij de regenpijp. Een goed sluitend deksel voorkomt algenvorming en houdt vuil tegen. In de winter wordt aanbevolen de ton los te koppelen bij vorstgevaar. Infiltratiesystemen vereisen een filter of inspectieschacht om vuil buiten te houden en de levensduur te verlengen. Waterdoorlatende verhardingen hebben een correct aangelegde ondergrond nodig; bij grindmatten moet het grind minstens 1,5 centimeter boven de mat blijven liggen om slijtage te voorkomen.
Bij ondergrondse regenwatersystemen, zoals infiltratiekratten, infiltratieblokken en infiltratieputten, zijn er enkele belangrijke aandachtspunten voor installatie en onderhoud om hun efficiëntie en levensduur te garanderen:
1. Voorzuivering van water: Plaats altijd een filter of een inspectieschacht met vuilvangmand tussen de regenpijp en het systeem. Dit voorkomt dat bladeren, zand of ander vuil in de kratten of putten terechtkomen en de infiltratiecapaciteit verminderen.
2. Correcte ligging en afstand tot begroeiing: Zorg dat het systeem niet te dicht bij bomen of struiken staat. Wortels kunnen infiltratiekratten beschadigen.
3. Grondvoorbereiding en stabiliteit: Een stabiele, goed verdichte en waterdoorlatende ondergrond is belangrijk. Slecht voorbereide bodem kan leiden tot waterophoping of verzakking van de kratten en blokken.
4. Inspectie en onderhoud: Ondergrondse systemen moeten regelmatig gecontroleerd worden. Controleer het filter en verwijder vuil zodat het water vrij kan infiltreren. Kratten en regenwaterputten kunnen ook geïnspecteerd worden via inspectieschachten om verstoppingen vroegtijdig op te sporen.
5. Overweging van buffercapaciteit: Bepaal vooraf hoeveel water je wilt opvangen en of het systeem bij hevige regen voldoende capaciteit biedt. Bij beperkte capaciteit kan water alsnog naar het riool vloeien.
6. Veiligheid en toegang: Zorg dat de inspectieluiken en de bovenzijde van het systeem goed toegankelijk zijn voor onderhoud, maar stevig afgesloten zijn om ongelukken te voorkomen.
Het succes van een ondergronds regenwatersysteem hangt af van goede voorzuivering, correcte plaatsing, stabiele bodem, regelmatig onderhoud en voldoende capaciteit. Wie deze aandachtspunten volgt, kan jarenlang regenwater bufferen en infiltreren zonder problemen.
Met medewerking van ACO, Galico en Outside Living
