Energie besparen zonder grote werken
Je hoeft niet altijd te verbouwen of nieuwe technieken te installeren om je energieverbruik en -factuur te verlagen. Ook de manier waarop je elektriciteit gebruikt, het tijdstip waarop je dat doet en zelfs je energiecontract maken een verschil. Met deze ingrepen haal je meer uit elke kilowattuur.
Ken je verbruik
Wie wil besparen, denkt al snel aan lampen uitschakelen of toestellen niet in stand-by laten staan. Dat kan helpen, maar de grootste winst zit niet noodzakelijk waar je ze het eerst verwacht.
Begin bij de grote verbruikers
Wie echt elektriciteit wil besparen, kijkt beter eerst naar de toestellen die veel vermogen vragen of lange tijd werken. Een elektrisch verwarmingstoestel van 2.000 W weegt veel zwaarder door dan een ledlamp van 8 W.
Kijk niet alleen naar het vermogen van een toestel, maar ook naar de gebruiksduur. Vermogen × gebruiksduur bepaalt uiteindelijk hoeveel energie je verbruikt. Een toestel van 1.000 W dat een halfuur werkt, verbruikt 0,5 kWh. Een toestel van 100 W dat tien uur aanstaat, zit aan 1 kWh.
Je digitale meter, een energiemeter tussen toestel en stopcontact of een slim stopcontact kunnen helpen om onverwachte grootverbruikers op te sporen.
Kijk kritisch naar oude toestellen
Een toestel vervangen dat nog perfect werkt, puur om energie te besparen, is niet automatisch de beste keuze. Maar bij toestellen die veel uren maken, kan het verbruik wel zwaar doorwegen.
Denk bijvoorbeeld aan een oude koelkast of diepvriezer die dag en nacht draait. Wanneer zo'n toestel aan vervanging toe is, loont het daarom om niet alleen naar de aankoopprijs maar ook naar het energielabel en het opgegeven jaarverbruik te kijken.
Heb je een tweede koelkast of diepvriezer die nauwelijks wordt gebruikt? Vraag je dan af of die permanent ingeschakeld moet blijven. Vooral oudere exemplaren kunnen ongemerkt een aanzienlijke hoeveelheid elektriciteit verbruiken.
Pak sluimerverbruik gericht aan
Veel moderne toestellen verbruiken in stand-by nog maar weinig elektriciteit. Alle apparaten elke avond systematisch uit het stopcontact trekken levert daarom niet noodzakelijk een spectaculaire besparing op. Toch kan sluimerverbruik zich opstapelen wanneer tientallen toestellen permanent aangesloten blijven.
Meet bij twijfel het werkelijke verbruik. Vooral oudere apparatuur, randapparatuur, decoders, spelconsoles en computers zijn het controleren waard. Een schakelbare stekkerdoos kan nuttig zijn voor een volledige groep apparaten die je vaak samen gebruikt.
Waar zitten je verborgen grootverbruikers?
Een toestel hoeft geen extreem hoog vermogen te hebben om veel elektriciteit te verbruiken. Ook de gebruiksduur telt. Kijk daarom vooral naar:
- toestellen die verwarmen: elektrische bijverwarming, boilers, ...
- toestellen die koelen: oudere koelkasten en diepvriezers die 24/7 werken
- toestellen die lang draaien: computers, ventilatoren ...
- grote huishoudtoestellen: droogkast, vaatwasser, wasmachine ...
- extra toestellen: een tweede koelkast of diepvriezer die je maar sporadisch nodig hebt
Een eenvoudige energiemeter kan tonen hoeveel een apparaat werkelijk verbruikt. Kijk daarbij liever naar het verbruik over enkele dagen dan naar één momentopname.
Haal meer uit je dagelijkse verbruik
Ook in dagelijkse gewoontes zitten besparingen die weinig of geen comfort kosten. Vooral toepassingen die warmte produceren of langdurig werken, verdienen aandacht.
Wees zuinig met elektrische bijverwarming
Een klassieke elektrische radiator, convector of ventilatorkachel heeft voor 1 kWh warmte ongeveer 1 kWh elektriciteit nodig. Een warmtepomp kan met dezelfde hoeveelheid elektriciteit meerdere kilowatturen warmte leveren.
Gebruik elektrische bijverwarming daarom bewust. Een badkamer kort opwarmen is iets anders dan wekenlang elke dag een kamer elektrisch verwarmen. Ook handdoekradiatoren kunnen aardig aantikken als ze dagelijks urenlang werken.
Ook in de keuken valt iets te winnen
Wie elektrisch kookt, kiest het best voor inductie. Daarbij wordt de bodem van de pan rechtstreeks opgewarmd, waardoor minder warmte verloren gaat dan bij een klassieke elektrische of keramische kookplaat. Ook tegenover gas is inductie energetisch efficiënter. Gebruik een passend deksel, verwarm niet meer water dan nodig en kies voor kleine hoeveelheden eventueel een waterkoker.
Inductie: waar zit de winst?
Bij inductie wordt de kookpot rechtstreeks verwarmd via een magnetisch veld. Daardoor gaat minder energie verloren aan de omgeving. Een goed werkend kooktoestel hoef je daarom niet meteen te vervangen, maar bij de keuze van een nieuwe kookplaat is energie-efficiëntie een argument voor inductie.
Was slim, maar droog vooral slim
Een groot deel van het energieverbruik van een wasmachine gaat naar het opwarmen van water. Was daarom op een lagere temperatuur wanneer het textiel en programma dat toelaten.
Gaat de was daarna in de droogkast? Centrifugeer dan voldoende: water uit het textiel slingeren vraagt minder energie dan het in de droogkast te verdampen. Een warmtepompdroogkast verbruikt bovendien aanzienlijk minder elektriciteit dan klassieke condens- of afvoerdroogkasten. Aan de lucht drogen blijft uiteraard het zuinigst.
Eco duurt langer, maar verbruikt minder
Een eco-programma duurt langer, maar werkt met een lagere watertemperatuur en verbruikt daardoor minder energie. Een kort of intensief programma kan sneller klaar zijn, maar vraagt vaak meer energie.
Laat vaatwasser en wasmachine bovendien bij voorkeur pas draaien wanneer ze voldoende gevuld zijn. Twee halfvolle cycli verbruiken meer energie en water dan één goed gevulde beurt.
Koel, maar niet té koel
Koelkasten en diepvriezers werken dag en nacht, waardoor een goede instelling belangrijk is. Voor een koelkast is ongeveer 4 °C aangewezen, voor een diepvriezer -18 °C. Kouder instellen kost onnodig extra elektriciteit.
Zorg ook voor voldoende ventilatieruimte rond het toestel en plaats het niet naast een warmtebron. Controleer de deurrubbers en ontdooi een diepvriezer zonder No Frost wanneer zich een dikke ijslaag vormt.
Het juiste moment
Besparen betekent tegenwoordig niet alleen minder elektriciteit gebruiken. Ook wanneer je ze gebruikt, wordt belangrijker.
Hoeveel én wanneer
Heb je zonnepanelen, dan is het doorgaans interessanter om een deel van je verbruik te verschuiven naar momenten waarop je installatie produceert. Elektriciteit die je meteen zelf gebruikt, hoef je niet eerst op het net te injecteren en later opnieuw af te nemen.
Vooral grote, verschuifbare verbruikers zijn interessant: de vaatwasser, wasmachine en droogkast, maar zeker ook een elektrische wagen, boiler of andere toestellen die gedurende langere tijd veel elektriciteit vragen.
Automatisering kan daarbij helpen, maar hoeft niet noodzakelijk de eerste stap te zijn. Een eenvoudige timer of uitgestelde startfunctie volstaat soms al. Heb je al een smarthomesysteem of energiebeheersysteem, dan kun je zulke verbruikers uiteraard nog gerichter laten reageren op productie, verbruik of energieprijzen.
Het juiste energiecontract
Je kunt minder energie verbruiken en toch te veel betalen. Controleer daarom regelmatig of je energiecontract nog bij je situatie past.
Bij een vast contract blijft de afgesproken energieprijs gedurende de contractperiode gelijk. Je koopt daarmee vooral prijszekerheid. Je bent daardoor beter beschermd tegen prijsstijgingen, maar profiteert niet automatisch wanneer marktprijzen dalen.
Bij een variabel contract wordt de prijs periodiek aangepast volgens een indexeringsformule en volgt hij de energiemarkt meer geleidelijk. Welke formule financieel het interessantst is, hangt af van de markt en van het moment waarop je het contract afsluit.
Kijk daarbij verder dan alleen de prijs per kWh. Ook de vaste vergoeding, voorwaarden en eventuele tijdelijke kortingen kunnen bepalen welk contract uiteindelijk het voordeligst is. Vergelijk je contract daarom regelmatig met het actuele aanbod.
Wanneer is een dynamisch tarief interessant?
Bij een dynamisch elektriciteitscontract varieert de energieprijs volgens de prijzen op de elektriciteitsmarkt. De prijzen voor de volgende dag zijn vooraf bekend. Daardoor kun je elektriciteit bewust afnemen tijdens goedkope uren en vermijden wanneer ze duur is.
Dat kan interessant zijn als je een groot deel van je verbruik kunt verschuiven. Denk vooral aan het laden van een elektrische wagen, maar ook aan andere grotere verbruikers die niet noodzakelijk op een vast tijdstip moeten draaien.
Een dynamisch contract is echter geen automatische besparing. Wie vooral elektriciteit gebruikt tijdens piekuren en zijn gedrag niet kan (of wil) aanpassen, kan er net slechter mee af zijn.
Je hoeft daarvoor trouwens niet voortdurend zelf prijzen te controleren. Hier kan automatisering wél een duidelijke meerwaarde hebben: bepaalde laadpalen, energiebeheersystemen en toestellen kunnen hun werking afstemmen op goedkope uren.