Het belang van buitenzonwering
Wanneer we denken aan koelen in huis, komt airco vaak als eerste in ons op. Maar onder het motto ‘de beste aanval is de verdediging’ houd je de warmte beter buiten vóór ze binnenraakt. Buitenzonwering speelt daarbij de belangrijkste rol. Je houdt immers de warmte buiten nog voor ze het glas van je ramen bereikt. Van screens tot rolluiken en luifels: we overlopen de mogelijkheden.
Rolluiken
Een van de bekendste en meest voorkomende vormen van buitenzonwering is het rolluik. Daarmee sla je verschillende vliegen in één klap: in de zomer houd je zonnewarmte buiten, terwijl een gesloten rolluik in de winter het warmteverlies via het raam kan beperken. Bovendien regel je de lichtinval, creëer je privacy en vormt een gesloten rolluik een extra drempel voor inbrekers.
Waarom kiezen voor rolluiken?
Een rolluik houdt de zonnestralen tegen vóór ze het glas bereiken en helpt zo oververhitting voorkomen. Daar staat tegenover dat je bij een volledig gesloten rolluik ook het daglicht en uitzicht naar buiten grotendeels verliest. Wil je zonwering combineren met meer daglicht en zicht naar buiten, dan kunnen screens of buitenjaloezieën een alternatief zijn.
Naast zonwering bieden rolluiken nog andere voordelen. In gesloten toestand creëren ze een extra luchtlaag voor het raam, waardoor ze het warmteverlies enigszins kunnen beperken. Ook geluid van buiten kan worden gedempt, al hangt dat sterk af van het type rolluik, de kast en de plaatsing.
Hoe is een rolluik opgebouwd?
Een rolluik bestaat uit horizontale lamellen die via geleiders langs het raam naar beneden bewegen. De lamellen zijn doorgaans vervaardigd uit aluminium of pvc. Sommige uitvoeringen hebben kleine daglichtsleuven tussen de lamellen, zodat er bij een gedeeltelijk gesloten rolluik nog wat licht naar binnen kan.
Boven het raam wordt het rolluik opgerold rond een as in de rolluikkast. Die kast kan, afhankelijk van het systeem, in de gevel geïntegreerd zijn, samen met het raam geplaatst worden of aan de buitenzijde tegen de gevel of in de raamopening zitten.
Let op de rolluikkast
Vooral oudere, traditioneel ingebouwde rolluikkasten kunnen een zwakke schakel vormen op het vlak van thermische en akoestische isolatie. Via de kast, de opening voor het rolluiklint en slecht afgewerkte aansluitingen kunnen luchtlekken ontstaan en kan warmte verloren gaan.
Je kan een bestaande rolluikkast isoleren om warmteverlies en luchtlekken te beperken. Bij moderne systemen wordt doorgaans meer aandacht besteed aan isolatie en luchtdichtheid. Een gemotoriseerd systeem heeft bovendien geen opening voor een rolluiklint nodig.
Handmatig of elektrisch?
Een rolluik kan handmatig worden bediend met een lint of bandopwinder. Bij nieuwe systemen wordt echter vaak gekozen voor elektrische bediening. Daarbij zit een buismotor in de rolluikas die het rolluik automatisch op- en afrolt.
Elektrische rolluiken bedien je met een schakelaar, afstandsbediening of via een app. Ze kunnen ook gekoppeld worden aan domotica of een smarthomesysteem en automatisch reageren op bijvoorbeeld tijdschema's of zon- en temperatuursensoren.
Vooral bij grote ramen is elektrische bediening comfortabel. Een handmatig rolluik is eenvoudiger, maar het lint kan na verloop van tijd slijten en moet dan worden vervangen.
Tip
Heb je handmatige rolluiken? Bedien een rolluiklint zo recht mogelijk en ga tegenover de lintoproller staan. Zo beperk je slijtage en vermijd je dat het lint naast de spoel loopt.
Welke soorten rolluiken bestaan er?
Opbouwrolluiken
Bij een opbouwrolluik worden raam en rolluik als één geheel geplaatst. De rolluikkast wordt boven op het raam gemonteerd en samen met het raam in de muuropening geplaatst. Afhankelijk van de uitvoering kan de kast gedeeltelijk of volledig in de constructie worden geïntegreerd.
Inbouwrolluiken
Bij een inbouwrolluik wordt de rolluikkast in de gevelconstructie geïntegreerd, waardoor ze aan de buitenzijde niet of nauwelijks zichtbaar is. Dat maakt het systeem vooral geschikt voor nieuwbouw of grondige renovaties, omdat al tijdens de werken voldoende ruimte voor de kast moet worden voorzien. Een goede isolatie en luchtdichte aansluiting zijn daarbij belangrijk.
Voorzetrolluiken
Voorzetrolluiken zijn bijzonder geschikt voor bestaande woningen. De kast en geleiders worden aan de buitenzijde tegen de gevel of in de raamopening gemonteerd. Daardoor zijn grote ingrepen aan het bestaande raam of de gevelconstructie meestal niet nodig.
Omdat de kast zich buiten de gebouwschil bevindt, vermijd je bovendien de klassieke thermische zwakke plek van een traditionele ingebouwde rolluikkast. Voorzetrolluiken zijn verkrijgbaar met handmatige, elektrische én steeds vaker met solarbediening, met een klein zonnepaneel en accu. Dat heeft het voordeel dat je geen elektrische bekabeling naar binnen hoeft te trekken.
Hybride systemen
Daarnaast bestaan er hybride systemen die eigenschappen van een rolluik en doekzonwering combineren. Ze bestaan bijvoorbeeld uit aluminium profielen in combinatie met technisch textiel. Zo proberen ze de zonwerende eigenschappen van een screen te verenigen met de verduisterende en isolerende eigenschappen van een rolluik.
Dergelijke systemen vormen eerder een specifieke oplossing dan een afzonderlijke hoofdgroep. Welke prestaties ze bieden op het vlak van zonwering, isolatie, verduistering en windbestendigheid hangt af van het gekozen systeem.
Screens
Wil je de zonnewarmte buiten houden zonder je woning volledig te verduisteren? Dan zijn screens of buitendoekzonwering een interessant alternatief voor rolluiken. Het doek houdt een groot deel van de zonnestraling tegen vóór die het glas bereikt, terwijl er afhankelijk van het gekozen doek nog daglicht en zicht naar buiten mogelijk blijft.
Waarom kiezen voor screens?
Een screen bestaat uit een zonwerend doek dat voor het raam wordt uitgerold. De doeken zijn meestal enigszins transparant. Daardoor kun je overdag nog naar buiten kijken en blijft er daglicht binnenkomen. Tegelijk beperken screens de inkijk van buitenaf, zolang het buiten duidelijk lichter is dan binnen. 's Avonds, wanneer binnen het licht brandt, biedt een transparant doek dus geen gegarandeerde privacy.
Een ander voordeel is dat screens dynamisch zijn. In de zomer laat je ze zakken om de zonnewarmte buiten te houden. In de winter en tussenseizoenen kun je ze openen om van daglicht en gratis zonnewarmte te profiteren.
Hoeveel licht laat een screen door?
De eigenschappen van het doek bepalen hoeveel licht en zicht het screen doorlaat. Een belangrijke waarde daarbij is de openingsfactor: het aandeel openingen in het doekoppervlak. Hoe groter die factor, hoe meer licht en zicht het doek doorgaans doorlaat. Screens schermen in de meeste gevallen tot 85% van het zonlicht af. Er bestaan ook verduisterende doeken zonder of met nauwelijks doorkijk. Die zijn bijvoorbeeld interessant voor slaapkamers.
De openingsfactor zegt echter niet rechtstreeks hoeveel zonnewarmte het volledige systeem tegenhoudt. Daarvoor spelen ook de kleur en eigenschappen van het doek, het glas en de combinatie van beide een rol. Vergelijk daarom de zonwerende prestaties die de fabrikant voor het volledige systeem opgeeft.
Hoe is een screen opgebouwd?
Het doek wordt opgerold in een compacte kast boven het raam en loopt via twee zijgeleiders naar beneden. Bij moderne ritsscreens zijn de zijkanten van het doek voorzien van een speciale rits die in de geleiders wordt vastgehouden. Zo blijft het doek strak gespannen en kan het beter tegen wind. Net als bij rolluiken bestaan er verschillende manieren om de kast en geleiders te plaatsen.
Bediening: handmatig of elektrisch?
Screens kunnen afhankelijk van het systeem handmatig of gemotoriseerd worden bediend. Bij moderne buitenscreens is elektrische bediening met een schakelaar, afstandsbediening of app erg gangbaar.
Net als rolluiken, kan de bediening geïntegreerd worden in een smarthome- of domoticasysteem. Automatische bediening maakt zonwering immers nog doeltreffender. Een zon- of temperatuursensor kan de screens bijvoorbeeld laten zakken vóór de woning sterk opwarmt. Afhankelijk van het systeem kan ook een windsensor worden gebruikt om de zonwering bij te harde wind automatisch in te trekken.
Welke uitvoeringen bestaan er?
Inbouw, voorzet en opbouw
Net als bij rolluiken, kunnen screens volledig geïntegreerd zitten in de gevelconstrunctie, dan wel in opbouw of als voorzetuitvoering worden geplaatst.
Bij nieuwbouw of een grondige renovatie worden kast en geleiders vaak volledig in de gevel geïntegreerd. Daardoor blijven ze grotendeels of volledig uit het zicht. Voorzet- en opbouwscreens zijn dan weer beter geschikt voor renovatie waarbij de ramen behouden blijven. Kast en geleiders worden dan in de raamopening of tegen de gevel gemonteerd.
Voor een elektrisch systeem is normaal een voedingsaansluiting nodig. Wil je daarvoor geen kabel naar binnen trekken, dan bestaan er ook hier systemen die werken met een zonnepaneel en accu.
Traditioneel of met rits?
Bij traditionele screens wordt vooral de onderlat door de zijgeleiders geleid. Wind kan daardoor gemakkelijker achter het doek komen, waardoor het kan klapperen of uit de geleiding kan raken.
Bij een ritsscreen worden daarentegen ook de zijkanten van het doek in de geleiders vastgehouden. Het doek blijft daardoor strakker staan en is beter bestand tegen wind. Hoeveel wind een screen precies aankan, hangt echter af van onder meer het systeem, de afmetingen en de montage. Fabrikanten geven een windweerstandsklasse of maximale toegelaten windbelasting op.
Voor glas-op-glashoeken bestaan bovendien specifieke hoekoplossingen waarbij de zonwering zonder storend profiel op de hoek kan worden uitgevoerd. De mogelijkheden en windbestendigheid daarvan verschillen per fabrikant en systeem.
Welk doek kiezen?
De meeste screens zijn uitgerust met een doek op basis van glasvezel of polyester. Beide bestaan in verschillende kleuren, weefstructuren en openingsfactoren. Daarnaast zijn er speciale uitvoeringen die bijvoorbeeld extra privacy bieden of een ruimte vrijwel volledig verduisteren.
Glasvezeldoek
Glasvezeldoeken bestaan doorgaans uit geweven glasvezeldraden met een pvc-coating. Ze zijn sterk, vormvast en goed bestand tegen vocht, warmte en weersinvloeden. Ze zijn verkrijgbaar met verschillende openingsfactoren, afhankelijk van hoeveel licht en doorkijk je wenst.
Polyesterdoek
Polyesterdoeken worden eveneens vaak van een beschermende pvc-coating voorzien. Ze zijn sterk en vormvast en kunnen ook geschikt zijn voor grotere of horizontale toepassingen, zoals het dak van een veranda. Welk doek het meest geschikt is, hangt uiteindelijk niet alleen af van het basismateriaal, maar ook van de weefstructuur, openingsfactor, kleur en gewenste zonwerende prestaties.
Buitenjaloezieën
Buitenjaloezieën combineren een efficiënte buitenzonwering met een nauwkeurige regeling van het daglicht. Net als screens houden ze de zon tegen vóór die het glas bereikt, maar dankzij kantelbare lamellen kun je veel gerichter bepalen hoeveel licht binnenkomt en hoeveel zicht naar buiten je behoudt.
Hoe werken buitenjaloezieën?
Buitenjaloezieën, ook wel buitenlamellen of venetiaanse zonwering genoemd, bestaan uit horizontale lamellen die aan de buitenzijde van het raam worden geplaatst. De lamellen zijn doorgaans van aluminium en bewegen langs zijgeleiders of spankabels.
Je kunt het geheel voor het raam laten zakken of volledig optrekken. Het grote verschil met een rolluik of screen is dat je de lamellen meestal ook kunt kantelen. Zo kun je directe zonnestralen weren zonder het raam volledig af te schermen. Door de stand van de lamellen aan te passen, regel je de verhouding tussen zonwering, daglicht, uitzicht en privacy.
Net als bij screens en rolluiken kan de bovenkast waarin de jaloezie wordt opgetrokken in de gevel worden geïntegreerd, en bestaan er ook oplossingen die achteraf aan een bestaande gevel kunnen worden toegevoegd. Ook kunnen buitenjaloezieën handmatig of elektrisch worden bediend.
Waarom kiezen voor buitenjaloezieën?
Net als screens en rolluiken, helpen buitenjaloezieën de opwarming van de woning sterk te beperken. Tegelijk kun je nog relatief veel daglicht binnenlaten. Dat maakt ze interessant voor bijvoorbeeld grote glaspartijen, woonruimtes en thuiswerkplekken waar je hinderlijke schittering wilt voorkomen zonder de ruimte donker te maken.
In de winter en tussenseizoenen kun je de jaloezieën volledig optrekken om optimaal van daglicht en zonnewarmte te profiteren. Buitenjaloezieën bieden ook privacy, maar de mate waarin hangt af van de stand van de lamellen. Ze zorgen bovendien niet voor dezelfde volledige verduistering en afsluiting als een rolluik.
Verschillende lamellen
De lamellen bestaan in verschillende breedtes en vormen. Sommige zijn eerder vlak, terwijl andere een gebogen, C- of Z-vormig profiel hebben. De vorm beïnvloedt onder meer hoe de lamellen sluiten, hoeveel licht ze doorlaten en hoe stabiel ze zijn. S- en Z-vormige lamellen zijn bijvoorbeeld doorgaans het meest weer- en windbestendig.
Het is vooral belangrijk om te kijken naar de gewenste lichtregeling, verduistering, uitzicht en windbestendigheid. Laat je daarbij adviseren in functie van de afmetingen en oriëntatie van je ramen.
Windbeveiliging
Omdat buitenjaloezieën gevoeliger kunnen zijn voor harde wind, is ook windbeveiliging belangrijk. Een windsensor kan ervoor zorgen dat de jaloezieën tijdig worden opgetrokken. Hoeveel wind ze aankunnen, verschilt per systeem, afmetingen en plaatsing: volg daarom altijd de voorschriften van de fabrikant.
Luiken en shutters
Luiken en shutters zijn een wat minder courante vorm van buitenzonwering bij doorsnee woningen, maar zeker het overwegen waard. Ze houden de zon tegen vóór die het glas bereikt én kunnen tegelijk een architecturale meerwaarde bieden.
Luiken of shutters
Klassieke buitenluiken bestaan uit panelen die naast het raam worden gemonteerd en voor het raam kunnen worden dichtgeklapt. Ze worden doorgaans gemaakt uit hout, aluminium of pvc en kunnen volledig gesloten zijn of voorzien worden van lamellen.
Gesloten luiken weren niet alleen zonlicht en warmte, maar zorgen ook voor verduistering en privacy. Afhankelijk van hun opbouw kunnen ze bovendien het warmteverlies via het raam enigszins beperken en geluid van buiten dempen. Beschouw ze echter niet als vervanging voor goed isolerende beglazing.
Er bestaan ook sierluiken die vast tegen de gevel zitten. Die hebben enkel een decoratieve functie en bieden uiteraard geen zonwering.
Schuif- en vouwpanelen
Een modern alternatief voor het klassieke klapluik is het schuifpaneel. Daarbij hangen één of meerdere panelen aan een railsysteem voor de gevel. Onderaan zorgt een geleiding ervoor dat ze op hun plaats blijven.
Het eenvoudigste systeem bestaat uit één paneel dat voor het raam wordt geschoven. Bij bredere glaspartijen kunnen meerdere panelen worden gebruikt. Die kunnen onafhankelijk of tegelijk bewegen, telescopisch achter elkaar schuiven of bij het openen samenvouwen.
Dergelijke systemen zie je vooral bij moderne woningen en grotere glaspartijen. Houd er bij de keuze rekening mee dat naast het raam voldoende plaats nodig kan zijn om de panelen in geopende toestand weg te schuiven.
Gesloten of met lamellen?
Luiken en schuifpanelen bestaan doorgaans uit een kader met daarin een gesloten paneel, lamellen of een andere zonwerende invulling.
- Gesloten panelen houden rechtstreeks zonlicht vrijwel volledig tegen en bieden veel privacy, maar nemen in gesloten toestand ook het uitzicht en een groot deel van het daglicht weg.
- Lamellen vormen een opener alternatief. Ze houden directe zonnestraling tegen terwijl er tussen de lamellen nog daglicht naar binnen kan. Bij verstelbare lamellen kun je de verhouding tussen zonwering, lichtinval, uitzicht en privacy bovendien zelf regelen. Ze bestaan voornamelijk in hout en aluminium.
- Sommige schuifpanelen worden ook gevuld met technisch textiel of screendoek. Daarmee krijg je een gelijkaardig effect als bij screens: de zon wordt buiten tegengehouden, terwijl diffuus daglicht en, afhankelijk van het doek, zicht naar buiten mogelijk blijven.
Handmatig of elektrisch?
Net zoals rolluiken en screens kunnen luiken en schuifpanelen handmatig of gemotoriseerd worden bediend. Bij elektrische systemen kan de motor bijvoorbeeld de panelen over de rail bewegen. Ook verstelbare lamellen kunnen bij bepaalde systemen worden gemotoriseerd. Automatische bediening en een koppeling met domotica zijn eveneens mogelijk.
Op het terras
Zonwering hoeft niet vlak voor het raam te zitten. Met een luifel, knikarmscherm of aangebouwde terrasoverkapping creëer je schaduw boven het terras én voor de achterliggende glaspartij. Zo blijft het buiten aangenamer en beperk je tegelijk de rechtstreekse zoninstraling in huis.
Luifels
Een luifel is een vaste of uitschuifbare constructie die boven een raam of deur aan de gevel wordt bevestigd. Door de hoge zomerzon tegen te houden, voorkomt een luifel dat een groot deel van de rechtstreekse zonnestraling het glas bereikt. De lager staande winterzon kan, afhankelijk van de afmetingen en oriëntatie, wel onder de luifel door naar binnen vallen.
Een vaste luifel vraagt geen bediening en is weinig gevoelig voor wind, maar kan uiteraard niet worden ingetrokken wanneer je meer zonlicht wilt. De juiste diepte is daarom belangrijk. Vooral aan zuidelijk georiënteerde ramen kan een goed gedimensioneerde luifel doeltreffend zijn. Bij een lage ochtend- of avondzon, bijvoorbeeld aan een oost- of westgevel, biedt horizontale zonwering doorgaans minder bescherming.
Knikarmschermen
Wil je tegelijk je terras en de achterliggende ramen beschaduwen, dan is een knikarmscherm een flexibele oplossing. Het doek rolt vanuit een kast aan de gevel uit, terwijl twee scharnierende armen het naar voren duwen. Omdat er geen palen nodig zijn, blijft de ruimte onder het scherm volledig vrij.
Je bepaalt zelf wanneer en hoe ver je het scherm opent. Net zoals bij screens kan de bediening handmatig of elektrisch gebeuren en zijn automatische zon- en windsensoren mogelijk.
Een knikarmscherm is echter in de eerste plaats zonwering en geen permanente overkapping. Bij sterke wind moet het tijdig worden ingetrokken. Ook bij regen hangt het gebruik af van het systeem, de hellingshoek en de voorschriften van de fabrikant.
Aangebouwde terrasoverkapping
Wil je een meer permanente constructie, dan kun je kiezen voor een terrasoverkapping die tegen de gevel aansluit. Doordat ze vóór de achterliggende ramen uitsteekt, heeft ook die invloed op de zoninstraling in de woning.
Een overkapping kan een vast dak hebben, bijvoorbeeld uit glas of polycarbonaat, maar een transparant dak is op zichzelf niet noodzakelijk een goede zonwering. Om oververhitting tegen te gaan, kan aanvullende buitenzonwering boven of onder het dak nodig zijn.
Een andere mogelijkheid is een lamellendak. Daarbij kunnen de lamellen worden gekanteld om meer of minder zonlicht door te laten en bij sommige systemen volledig sluiten tegen regen. Ook overkappingen met een oprolbaar of vouwbaar doek bestaan.
