Akoestiek in huis verbeteren: isolatie en slimme oplossingen

Geluid speelt een grotere rol in ons wooncomfort dan we vaak beseffen. Storende voetstappen, luidruchtige buren of een ruimte die hol en galmend klinkt, kunnen de rust in huis flink verstoren. Gelukkig bestaan er heel wat oplossingen om geluidsoverlast te beperken én om de klank in een ruimte aangenamer te maken. We bespreken hier zowel akoestische isolatie als manieren om de akoestiek binnenshuis te verbeteren.

 

Waarom akoestisch isoleren?

In de eerste plaats isoleer je je woning voor een stabiel en aangenaam binnenklimaat en om op je energiefactuur te besparen. Daarnaast kan isolatiemateriaal ook bijdragen op akoestisch vlak.

Wat is akoestisch isoleren?

Akoestisch isoleren betekent dat je, door het aanbrengen van isolatie, geluidsoverlast door geluidsoverdracht tussen ruimtes of woningen beperkt. Wie in een appartement of in een rijwoning woont, weet het maar al te goed: geluid kan zich op verschillende manieren verspreiden: via de lucht (zoals stemmen of muziek) of via contact (zoals stappen op de vloer of trillingen door muren).

Wat is de meerwaarde?

Isoleren doe je voor de energieprestatie van je woning te verbeteren, maar de belangrijkste reden om ook een focus op het akoestische aspect te leggen is voornamelijk comfort.

In een goed akoestisch geïsoleerde woning ervaar je meer rust, privacy en een aangenamere leefomgeving. Daarnaast kan een betere akoestiek ook bijdragen aan een hogere woningwaarde en een gezondere leefomgeving, omdat constante lawaaihinder stress kan veroorzaken.

Akoestisch isoleren vs. akoestiek verbeteren

Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen akoestisch isoleren en de akoestiek verbeteren:

• Akoestisch isoleren betekent dat je geluid probeert tegen te houden zodat het niet van de ene ruimte naar de andere wordt doorgegeven.
• De akoestiek verbeteren daarentegen heeft te maken met hoe geluid klinkt binnen één ruimte: een kamer met veel harde oppervlakken kan hol of galmend aanvoelen. Door materialen toe te voegen die geluid absorberen, zoals tapijten, gordijnen of akoestische panelen, maak je de klank in de ruimte aangenamer zonder dat je noodzakelijk geluidsoverlast van buitenaf vermindert. Verderop in dit artikel gaan we daar dieper op in.

Akoestische isolatiematerialen kunnen echter vaak, naast geluid tussen ruimtes tegenhouden, ook geluid binnen een ruimte deels absorberen. Daardoor dragen ze soms ook bij aan een betere akoestiek, al is hun hoofdfunctie vooral (geluids)isolatie en niet het verminderen van galm zoals echte akoestische afwerkingsmaterialen dat doen.

 

Materialen om akoestisch te isoleren

Akoestisch isoleren doe je zoals thermisch isoleren: isolatiemateriaal aanbrengen tegen het dak, de vloer, de muren en/of het plafond.

Met welke isolatiematerialen?

Akoestische isolatie draait vooral om het combineren van massa, demping en absorptie. Je kan stellen dat akoestische isolatiemateriaal quasi altijd ook thermisch isoleren, maar niet elk thermisch isolatiemateriaal even goed akoestisch isoleert. Akoestische isolatiematerialen zijn meestal zo opgebouwd dat ze ook lucht vasthouden en warmteverlies beperken, waardoor ze bijna altijd ook thermische isolatie bieden. 

Omgekeerd is het echter niet vanzelfsprekend dat elk thermisch isolatiemateriaal ook goed akoestisch presteert. Harde kunststofplaten (PUR, PIR of XPS), hebben bijvoorbeeld een gesloten celstructuur en zijn vooral ontworpen om warmte tegen te houden, maar ze absorberen geluid minder goed en kunnen zelfs trillingen doorgeven.

Akoestische isolatie vraagt dus meestal om vezelige, poreuze of elastische materialen, terwijl thermische isolatie ook met stijve en compacte materialen kan worden bereikt.

Minerale wol

Materialen zoals minerale wol zijn daar een goed voorbeeld van: ze dempen geluid én isoleren tegen kou. Steenwol in het bijzonder is een goede akoestische isolator omdat het een open, vezelige structuur heeft die geluidsgolven opvangt en absorbeert. Steenwol heeft doorgaans een hogere densiteit dan glaswol, waardoor het geluid beter tegenhoudt, vooral bij lagere frequenties zoals basgeluiden of contacttrillingen.

Daarom wordt steenwol vaak als akoestisch performanter beschouwd dan glaswol, zeker in toepassingen zoals scheidingswanden, plafonds en vloeren waar maximale geluidsdemping gewenst is.

Houtvezel- en houtwolplaten

In hetzelfde straatje zitten platen gemaakt van houtvezels of minerale gebonden houtwol. Deze combineren natuurlijke vezels met een vaste structuur. Ze kunnen zowel geluid absorberen als de akoestiek verbeteren dankzij hun open poriën en vezelstructuur. Dit soort platen wordt vaak toegepast in geluidsabsorberende wand- en plafondbekleding.

Kurk

Kurk is een natuurlijk materiaal opgebouwd uit miljoenen met lucht gevulde cellen, wat het zowel thermisch als akoestisch isolerend maakt. Deze luchtkamers breken geluidsgolven en absorberen geluidstrillingen, waardoor minder geluid wordt doorgelaten en echo’s worden verminderd.

Bovendien heeft kurk een goede trillingsdempende werking, wat het nuttig maakt als onderlaag bij vloeren om impactgeluiden zoals voetstappen te beperken. Vanwege zijn poreuze, luchtige structuur en compressievermogen kan kurk geluid effectief absorberen en de akoestiek in een leefruimte verbeteren.

Cellulose-isolatie

Ingeblazen cellulose-isolatie staat ook gekend als een goede akoestische isolator. Cellulose wordt gemaakt van gerecycleerd papier en vezels en wordt vaak gebruikt in muren en daken. Doordat het materiaal uit losse vezels bestaat, kan het geluid absorberen en trillingen dempen.

Andere materialen

Rubbermatten

Rubbermatten (zoals gerecycleerd rubber of rubber-kurk composieten) zijn geen thermische isolator dus worden an sich niet als "isolatiemateriaal" aangeduid. Ze zijn wel effectief bij het dempen van contactgeluid omdat ze flexibel en veerkrachtig zijn. De elastische structuur van rubber absorbeert trillingen die anders via vloeren en wanden worden doorgegeven, waardoor het geluidniveau in aangrenzende kamers duidelijk daalt.

Vooral onder laminaatvloeren, tegels of houten vloeren kunnen rubbermatten een sterke reductie van voetstappen en impactgeluid geven.

Geluiddempend gipskarton

Geluidsisolerende gipsplaten combineren de dichtheid van standaard gips met extra materialen of lagen om geluidsoverdracht te verminderen.

Deze worden het best bevestigd aan de huidige constructie met antitrillingsbeugels. De antitrillingsbeugels zijn speciaal omwille van de rubberen mof die ze hebben. Ook wordt onder aan de metalen profielen een geluiddempende band geplaatst. Deze zorgt ervoor dat het geluid niet wordt doorgegeven aan de rest van de constructie van het huis en voorkomt zo dat het huis een grote klankkast wordt.

Voor een extra geluiddempende eigenschap worden idealiter twee lagen bovenop elkaar geplaatst, telkens in omgekeerde richting. Als je dan nog geluidsisolatie in het frame aanbrengt, heb je bijna een geluidsdichte muur.

 

Akoestische isolatie toegepast

De meest voorkomende toepassingen van akoestische isolatie zijn de vloer, de muren en het plafond. Elke zone vraagt om een andere aanpak en specifieke isolatiematerialen.

Akoestische isolatie van de vloer

Vloerisolatie is vooral belangrijk om contactgeluid te verminderen. Denk aan voetstappen, schuivende stoelen of vallende voorwerpen.

Een veelgebruikte oplossing voor akoestische vloerisolatie is het aanbrengen van een isolerende laag tussen de draagvloer en de afwerking. Denk aan materialen zoals kurk- of steenwolplaten. Ook ondervloeren uit schuim (denk aan de typische PE- of PU-ondervloeren op rol bij laminaat- of lvt-vloeren) kunnen hier een - weliswaar beperkte - impact hebben. Tapijt is eveneens een eenvoudige manier om geluid te absorberen, zeker in ruimtes met harde vloeren.

Akoestische isolatie van muren

Muren zijn vaak de grootste doorgangsroute voor luchtgeluid, zoals gesprekken of televisie. Vooral dunne scheidingswanden laten geluid gemakkelijk door.

Een effectieve oplossing is het plaatsen van een voorzetwand: een extra wandconstructie met isolatiemateriaal ertussen. Hierbij wordt vaak gewerkt met metalen profielen, minerale wol (steenwol of glaswol) en akoestische gipsplaten of akoestische (deco)wandpanelen. 

Denk aan kieren en naden

Ook het dichten van kieren en naden is essentieel. Zelfs kleine openingen rond stopcontacten of plinten kunnen geluid doorlaten. Hiervoor kun je gebruikmaken van kit of speciale afdichtingsbanden.

Akoestische isolatie van het plafond

Plafondisolatie is vooral nuttig wanneer je geluid van bovenliggende ruimtes wilt beperken. Een verlaagd plafond met akoestische isolatie kan contact- en luchtgeluid sterk verminderen. Hierbij wordt een constructie geplaatst met dempend materiaal, zoals steenwoldekens of akoestische isolatieplaten met trillingsdempende ophangsystemen.

Akoestische plafondpanelen kunnen daarnaast ook helpen om galm in de ruimte te verminderen, zeker in grote woonkamers of ruimtes met hoge plafonds.

 

Akoestiek verbeteren met kleine oplossingen

Niet iedereen die akoestisch wil isoleren of de akoestiek verbeteren staat te springen om grote verbouwingen uit te voeren. Gelukkig bestaan er heel wat kleinere oplossingen om akoestisch te isoleren én de akoestiek in een ruimte te verbeteren met toegankelijke materialen en kleine ingrepen.

Akoestisch isoleren

Gebruik van tapijten en vloerkleden

Een van de makkelijkste manieren om geluid te dempen is het plaatsen van dikke tapijten. Ze absorberen geluidsgolven en verminderen contactgeluid. Combineer dit eventueel met een geluidsdempende ondermat uit rubber of vilt voor extra effect.

Akoestische decopanelen aan de muur

Akoestische wandpanelen zijn tegenwoordig verkrijgbaar in stijlvolle designs en kunnen eenvoudig bevestigd worden. Ze worden vaak gemaakt van akoestisch schuim, houtwolcementplaten of gerecycleerde polyestervezels.

Let wel: akoestische schuimplaten van pur- of melamineschuim zijn vooral geschikt voor binnenakoestiek, niet voor geluidsisolatie tussen ruimtes of woningen.

Zware gordijnen

Dikke, gevoerde gordijnen voor grote raampartijen helpen niet alleen tegen licht, maar ook tegen geluid van buitenaf. Ze absorberen geluid van buitenaf en verminderen reflecties binnenin de ruimte. Sommige uitvoeringen bevatten een extra laag geluidswerende stof.

Boekenkasten als geluidsbuffer

Een goed gevulde boekenkast tegen een scheidingsmuur kan verrassend effectief zijn. Boeken en andere objecten zorgen voor extra massa, wat geluidsoverdracht vermindert. Dit is een eenvoudige DIY-oplossing zonder grote werken.

Akoestiek verbeteren

Naast isoleren tegen geluidsoverlast, is het ook belangrijk om de akoestiek binnen een ruimte aangenaam te maken. Een ruimte met veel harde oppervlakken klinkt vaak hol en galmend. Dat is ook iets waar je makkelijk een mouw aan kan passen.

Werk met stoffen

Textiel is hier je beste vriend. Voeg zachte materialen toe aan je interieur. We haalden al tapijt en gordijnen aan als isolator, maar om de akoestiek te verbeteren kunnen  stoffen zetels en kussens ook hun bijdrage leveren.

Deze materialen absorberen geluid en verminderen echo. Ook decoratieve elementen zoals wandtapijten kunnen goed werken.

Werk met meubels en decoratie

Een minimalistisch interieur met kale muren en een lege vloer zorgt vaak voor slechte akoestiek. Door meubels strategisch te plaatsen, creëer je geluidsbreking. Planten kunnen trouwens ook bijdragen aan een zachtere klank.

Vermijd grote, lege oppervlakken

Een grote kale muur werkt als een klankbord. Door wanddecoratie, akoestische panelen of een kast toe te voegen, verbeter je de geluidskwaliteit meteen.

Let op trillingen en contactgeluid

Plaats luidruchtige toestellen (zoals wasmachines of speakers) niet rechtstreeks tegen een scheidingsmuur. Gebruik trillingsdempers uit rubber onder apparaten om contactgeluid te beperken.