Wat je moet weten over dakterrassen

Heb je geen tuin en wil je toch buitenruimte of woon je op een plek met een prachtig uitzicht waar je wat meer van wil genieten? Dan kan je overwegen een dakterras te plaatsen - als je dakconstructie het toelaat. We leggen je uit waar je allemaal op moet letten. 

 

Eigenschappen en vereisten

Wat is een dakterras?

Een dakterras is een beloopbaar dakoppervlak dat is afgewerkt met een terrassysteem (bijvoorbeeld tegels op dragers of een houten/composiet vlonder) en uitgerust is met noodzakelijke veiligheidsvoorzieningen zoals een balustrade. Het verschil met een gewoon plat dak zit vooral in het gebruik: waar een klassiek dak enkel bedoeld is om het gebouw te beschermen tegen weer en wind, moet een dakterras ook comfortabel en veilig zijn voor dagelijkse belasting door mensen, meubels, plantenbakken, pergola's en soms zelfs een buitenkeuken.

Waarom kiezen voor een dakterras?

Een dakterras kies je omdat het extra bruikbare buitenruimte creëert. Zeker bij woningen zonder (grote) tuin kan een dakterras dienen als plek om buiten te zitten, te eten of te ontspannen, zonder dat er extra grondoppervlak nodig is. Door de ligging op hoogte is er vaak meer licht en meestal een ruimer uitzicht dan op gelijkvloers niveau - zeker een meerwaarde als je in een mooie omgeving woont.

Daarnaast kan een dakterras het mogelijk maken om groen in en rond je leefruimte toe te voegen via bloempotten en plantenbakken. In sommige situaties biedt het ook meer afstand tot straatgeluid en kan het, mits passende inrichting (zoals schermen of beplanting), bijdragen aan meer privacy dan bijvoorbeeld een balkon op een lagere verdieping. 

 

Voorwaarden

Voor je een dakterras overweegt, moet je nagaan of je dak technisch wel geschikt is. Er zijn vier aandachtspunten. 

Draagkracht en structurele stabiliteit

Een dakterras voegt gewicht toe: niet alleen het terras zelf, maar ook mensen die erop zullen lopen, meubels, plantenbakken enz. Vooral zware elementen (grote keramische tegels, volle plantenbakken, waterpartijen) kunnen lokale puntlasten veroorzaken. Een dak dat oorspronkelijk ontworpen is als 'niet-beloopbaar' zal structureel onvoldoende draagkracht hebben.

Daarom is een stabiliteitscontrole door een ingenieur of aannemer met ervaring in dakopbouwen sterk aangeraden. Soms volstaat een lichte opbouw; soms zijn verstevigingen nodig (balken, opleggingen, aangepaste onderconstructie ...).

Je achterhaalt dit best via een stabiliteitsingenieur (of een architect die een ingenieur inschakelt) om te berekenen of de draagstructuur (balken, welfsels, draagmuren ... ) de extra belasting van terras, meubilair en gebruik veilig aankan.

Ook een dakwerker of een aannemer gespecialiseerd in platte daken neemt beter een kijkje. Hij of zij kan de staat van de dakdichting, de opstanden, details en risico op lekkage beoordelen en/of een geschikte terrasopbouw adviseren.

Krijg je van hen groen licht? Ga dan naar je gemeente (dienst Omgeving/Stedenbouw) om na te gaan of er een vergunning of melding nodig is (gebruik als terras, balustrade, privacy/inkijk, wijzigingen aan het uitzicht/volume, enzovoort).

Praktisch
Start met een controle van de stabiliteit + dakdichting (technisch haalbaar) en check daarna de regelgeving en toestemming (juridisch haalbaar).

Regelgeving: wanneer is een vergunning nodig?

De regels hangen sterk af van de gemeente, het gewest en de concrete ingreep. In grote lijnen geldt: zodra je het gebruik wijzigt (dak wordt terras), een balustrade plaatst, het uitzicht of volume wijzigt, inkijk creëert of structurele aanpassingen doet, kom je al snel in het domein van vergunningen.

Ook mede-eigendom (wanneer je bijvoorbeeld in een appartementsgebouw woont) speelt mee: daar heb je vaak toestemming van de mede-eigenaars nodig en gelden bijkomende afspraken. De veiligste aanpak is om dit vooraf na te gaan bij je gemeente (dienst Omgeving/Stedenbouw). Dat voorkomt discussies achteraf met buren of bij verkoop.

Staat van de dakdichting

De dakdichting (bitumen, EPDM, pvc …) is je belangrijkste barrière tegen waterinsijpeling. Een dakterras plaatsen op een dakbedekking die al verouderd is, is vragen om problemen. Na plaatsing kun je namelijk minder makkelijk bij de waterdichting om ze te herstellen. Controleer dus op scheurtjes, bobbels, losgekomen naden, zwakke details rond doorvoeren en opstanden. In veel gevallen is het slim om de dakdichting eerst te vernieuwen of minstens grondig te laten inspecteren en waar nodig te herstellen, vóór het terrassysteem erop komt.

Afwatering en helling

Regenwater moet weg kunnen. Een plat dak is nooit perfect vlak: het hoort een (kleine) helling te hebben richting afvoeren. Een terrasopbouw mag die afwatering niet blokkeren. Dat betekent: vrije doorstroming naar de dakafvoer, voldoende hoogte voor waterpassage onder de afwerking, en aandacht voor details zoals bladvangers en inspectiemogelijkheden. Stagnerend water versnelt slijtage van de dakdichting en kan bij vorst extra schade geven. Ook de opstanden (randen) en aansluitingen moeten hoog genoeg blijven ten opzichte van het afgewerkte terrasniveau.

 

Aan de slag

Hoe plaats je een dakterras?

Eens het 'all systems go' is om je dakterras te installeren, moet je nog enkele belangrijke knopen doorhakken. Er bestaan verschillende systemen om een beloopbaar terras te maken zonder je dakdichting te beschadigen. De keuze hangt af van gewicht, budget, onderhoud en de look die je wil.

Tegels op tegeldragers (verstelbare pedestals)

Hoe werkt dit systeem? Tegels worden zwevend op verstelbare dragers geplaatst. Je creëert een ruimte tussen het dak en de terrasvloer, waarlangs water kan wegstromen.

Voordelen

• Goede waterafvoer en makkelijke nivellering (handig bij kleine oneffenheden).
• Relatief snelle plaatsing; tegels zijn ook weer op te nemen voor inspectie of herstellingen.
• Strakke look en doorgaans onderhoudsvriendelijk.
• Kabels/leidingen kunnen vaak netjes onder het terras door.

Nadelen

• Gewicht kan hoog zijn (zeker bij betontegels): draagkracht is dus vaak de beperkende factor.
• Kans op getik/geluid bij wind of loopgeluiden, afhankelijk van tegeltype en montage.
• Details rond randen en afvoeren vragen precisie (stabiliteit, geen kantelende tegels).
• In de winter kan het oppervlak glad worden, afhankelijk van tegelafwerking.

Terrasplanken / vlonder (hout of composiet) op onderconstructie

Hoe werkt dit systeem? Een houten of composiet terras op een regelwerk/onderconstructie, vaak met rubbers of dragers om de dakdichting te beschermen.

Voordelen

• Warme, gezellige uitstraling en comfortabel om op te lopen (ook met blote voeten).
• Vaak lichter dan dikke tegelpakketten, zeker bij slimme onderconstructies.
• Gemakkelijker om organische vormen of niveauverschillen op te vangen.
• Sneller huiselijk effect met minder kilte dan steen.

Nadelen

• Hout vraagt onderhoud (vergrijzing, oliën/beitsen, kans op splinters of kromtrekken).
  Composiet is onderhoudsarmer, maar kan fel uitzetten en heet aanvoelen in volle zon. Bovendien is het uitzicht niet altijd even natuurlijk.
• Onderconstructie moet correct gedimensioneerd zijn om doorbuigen te vermijden.
• Ventilatie onder het dek is essentieel om vochtproblemen en snellere veroudering te voorkomen.

Soms zie je ook grinddaken die deels beloopbaar worden gemaakt met looppaden, maar voor een volwaardig terras met meubilair zijn tegeldragers en vlonders de meest gebruikte oplossingen.

Groendak

Normaal gezien wordt op een dakterras eerder in zones gewerkt, waarbij er deels betegeling of planken is en de rest van het oppervlak voorzien wordt van groen. Ook stapstenen zijn een mogelijkheid. Dit kan de opbouw van een groendak volgen, waarbij looppaden tussen het groen worden gecreëerd met bijvoorbeeld tegels of planken. 

Bij mogelijke problemen met gewicht of onderhoud, wordt soms kunstgras of -begroeiing toegepast. Dit vermindert de belasting, maar is geen ecologische oplossing. 

 

Inrichting van een dakterras

Als de techniek klopt, begint het leuke deel: inrichten. Denk eraan: een dakterras blijft een plek met meer wind, zon en blootstelling dan een terras of tuin op de grond, dus kies slim.

Meubilair

Ga voor weerbestendige materialen: aluminium, gecoat staal, teak, kunststof vlechtwerk of kwalitatieve outdoor stoffen. Denk ook aan gewicht: superlichte stoelen waaien sneller weg, terwijl té zware meubels de draagkracht kunnen belasten en schade kunnen veroorzaken. Een opbergruimte aan de hand van een kist of box is handig voor kussens en accessoires.

Beplanting

Planten maken een dakterras meteen zachter en koeler, maar je kan er niet zomaar alles zetten. Hou een checklist bij met zaken waarmee je rekening moet houden. 

• Kies lichtgewicht potten (kunststof, composiet, vezelcement) en eventueel lichte substraatmixen. Zware bakken waar ook nog eens natte aarde in zit bij regen zijn enorm zwaar;
• Selecteer planten die wind, droogte én zon verdragen (grassen, lavendel, rozemarijn, olijf/laagstam, sedum);
• Denk aan druppelirrigatie of waterreservoirbakken om uitdroging te beperken en toch het gewicht van doorweekte aarde te beperken.
• Plaats plantenbakken strategisch. Zet ze niet allemaal op één plek om puntbelasting te voorkomen, en liefst beschut tegen wind.

Windschermen

Op hoogte kan wind het comfort maken of breken. Windschermen in glas, polycarbonaat of lamellen kunnen veel verschil maken. Let op: windschermen vangen ook windbelasting op en moeten dus stevig verankerd worden, zonder de dakdichting te perforeren. Soms kan een combinatie van beplanting en een gedeeltelijk scherm al voldoende zijn.

Balustrade (veiligheid)

Een balustrade is onmisbaar. Als de valhoogte hoger is dan een meter, dan ben je verplicht om een balustrade te voorzien van minimaal 110 cm. Ze moet bovendien stevig bevestigd worden én veilig zijn voor kinderen (niet 'beklimbaar'). Ook hier is de bevestiging cruciaal: je wil veiligheid en stabiliteit zonder lekkagerisico. Er bestaan systemen met verankering aan opstanden, vloerbevestiging met correcte afdichting, of vrijstaande/gebalasteerde oplossingen, afhankelijk van het ontwerp. 

Privacy

Dan heb je een dakterras dat technisch perfect in orde is én leuk ingericht, de fun wordt wat gedrukt als iedere passant op straat of de buurman zomaar kan zien wat je doet. Omgekeerd zullen je buren het niet fijn vinden als jij ineens een arendsoog op hun eigendom werpt. Inkijk is m.a.w. een veelvoorkomend aandachtspunt. Afhankelijk van je stijl en budget zijn er meerdere oplossingen mogelijk:

• hoge plantenbakken met groenblijvers of siergrassen,
• privacy-schermen of lamellen,
• parasols of schaduwdoeken (mits goede verankering),
• slimme zone-indeling: loungehoek uit zicht, eethoek aan de open zijde. 

Let op
Hou rekening met buren én lokale regels: privacyconflicten zijn één van de snelste manieren waarop een dakterras 'gedoe' kan worden.

 

Onderhoud van een dakterras

Is alles technisch, wettelijk en esthetisch in orde, dan kan je urenlang genieten in je nieuwe buitenruimte. Om dat lang zo te houden, zorg je beter voor een optimaal onderhoud. 

Meerdere keren per jaar overloop je volgende punten:

• Controleer afvoeren en kolken: verwijder bladeren, zand en vuil om waterophoping te vermijden.
• Check de dakrand en balustrades op loszittende onderdelen of corrosie.
• Let op plassen die langer dan 48 uur blijven staan, dit kan wijzen op verzakking.

Daarnaast heb je de standaard schoonmaak van je terrasvloer (tegels of planken) en het onderhoud van je materialen. Gebruik geen agressieve schoonmaakmiddelen en denk eraan om materialen zoals hout bijvoorbeeld geregeld te oliën of beitsen. 

Ook de planten laat je niet zomaar hun gang gaan. Snoei geregeld zodat er geen uitlopers tussen of onder de balustrade wurmen. Zet plantenbakken op rubberen matjes zodat hun gewicht beter verdeeld wordt.