Het belang van nachtventilatie
Door betere isolatie en luchtdichting is het koelen van (nieuwbouw)woningen in de zomer vaak moeilijker dan verwarmen in de winter. Grote glaspartijen verhogen bovendien het risico op oververhitting, zelfs in het tussenseizoen. Een kostenloze methode om daarmee om te gaan? Nachtventilatie. We vertellen je er hier meer over.
Wat is nachtventilatie?
Nachtventilatie is een passieve koelingsstrategie waarbij tijdens de nacht koele buitenlucht een gebouw binnengebracht wordt om warmte die overdag is opgeslagen in de constructiemassa, zoals beton of baksteen, af te voeren.
Koele buitenlucht binnenbrengen
Loopt de temperatuur buiten op, dan neemt ook de koelbehoefte toe. Buitenzonwering is dan een eerste efficiënte oplossing om de zonnewarmte tegen te houden waar dat het meest effect heeft, namelijk nog voor ze het glas kan bereiken.
Door nachtventilatie toe te passen, maak je gebruik van de koelere buitenlucht die ‘s nachts beschikbaar is. Door het gebouw dan op een natuurlijke manier intensief te ventileren of te ‘spoelen’ met grote debieten aan koelere buitenlucht, wordt de warmte uit het gebouw verdreven en wordt een deel van de koude als het ware opgeslagen in de massa van het gebouw.
Hierdoor kan het gebouw 's ochtends opnieuw koel starten, wat bijdraagt aan thermisch comfort overdag zonder het gebruik van energie-intensieve airconditioning. Dan is het overdag vooral zaak om de warmte zo lang mogelijk buiten te houden, met een (automatisch gestuurde) zonwering.
Tip
Uiteraard moet het ‘s nachts voldoende afkoelen buiten om het gebouw te kunnen koelen. Daarbij is de absolute temperatuur niet zozeer van belang, wel het verschil tussen de buiten- en binnentemperatuur.
Zeker in ons klimaat is nachtkoeling een ideale oplossing, omdat we zelfs tijdens de zomermaanden nog relatief koele nachten kennen. In het geval van een hittegolf zal nachtkoeling alleen niet toereikend zijn, omdat de temperatuur dan ‘s nachts onvoldoende daalt. Natuurlijk vermindert nachtkoeling wel de koellast. Bovendien moet de afweging gemaakt worden of het voor die paar uitzonderlijke dagen per jaar wel rendabel is om een airco te plaatsen.
Hoe werkt nachtventilatie?
Het principe van nachtventilatie is eenvoudig: ’s nachts gebruik je de koudere buitenlucht om de warmte die zich overdag in je woning heeft opgehoopt, opnieuw af te voeren.
Ramen en deuren openzetten
Nachtventilatie is op zich natuurlijk geen nieuw concept. Door ’s nachts ramen en deuren open te zetten, zoals vroeger vaker gebeurde om een woning te verluchten, pas je eigenlijk al nachtventilatie toe. Het verschil zit vooral in de manier waarop je dat doet. Hoe beter de lucht door de woning kan stromen, hoe meer warmte je tijdens de nacht kunt afvoeren.
Ramen volledig open
Voor een efficiënte nachtventilatie zet je ramen het best volledig open en niet alleen in kiepstand. Probeer ramen aan verschillende zijden van de woning te openen. Zo kan koelere buitenlucht aan de ene kant binnenkomen, terwijl de warme binnenlucht aan de andere kant naar buiten stroomt. Een beetje wind kan die natuurlijke luchtstroming nog versterken.
Vergeet de binnendeuren niet
Vergeet ook de binnendeuren niet. Door die open te laten, geef je de frisse lucht vrij spel doorheen de woning en vermijd je dat de nachtkoeling beperkt blijft tot één kamer.
Schouweffect
Heb je meerdere verdiepingen? Dan kun je bovendien gebruikmaken van het natuurlijke schouweffect. Warme lucht stijgt en verzamelt zich op de hogere verdiepingen. Door beneden én boven ramen te openen, kan koelere lucht onderaan binnenstromen en warme lucht bovenaan ontsnappen. Dakramen zijn hiervoor bijzonder geschikt.
Hoe groot moeten de openingen zijn?
Om voldoende luchtverversing te krijgen, speelt ook de grootte van de openingen een rol. Werk je met nachtkoeling via ramen en deuren, dan bedraagt de oppervlakte van de openstaande ramen in een ideale situatie minstens 2% van de vloeroppervlakte van de ruimtes die je wilt afkoelen. Voor een ruimte van 50 m² komt dat bijvoorbeeld neer op minstens 1 m² aan effectieve raamopening.
Open de ramen bij voorkeur zodra de buitentemperatuur lager ligt dan de temperatuur binnen. Sluit ze ’s morgens opnieuw voordat het buiten warmer wordt. Houd overdag ook zonwering, rolluiken of gordijnen gesloten waar de zon rechtstreeks naar binnen schijnt. Zo voorkom je dat de warmte die je ’s nachts hebt afgevoerd meteen opnieuw binnenkomt.
Denk ten slotte aan veiligheid en comfort. Laat alleen ramen en deuren openstaan wanneer dat veilig kan en houd rekening met regen, wind en eventueel straatlawaai.
Tip
Vrees je voor een muggeninvasie met al die openstaande ramen? Plaats dan horramen. Zo kan de koele nachtlucht vrij naar binnen stromen, terwijl muggen en andere insecten buiten blijven.
Roosters of luiken
Nachtventilatie kan ook gebeuren met de ventilatieroosters die tegenwoordig in raamkaders geïntegreerd zitten, of via specifieke ventilatieluiken die op verschillende manieren bevestigd kunnen worden. Zo kan bijvoorbeeld een glaspartij in het raamkozijn vervangen worden door een afsluitbaar luik.
Ook voor een opendraaiend raam kan een inzetrooster bevestigd worden. Het rooster kan dan vast op de raamprofielen geschroefd worden of voorzien worden als afneembaar element, zodat het in de winter eenvoudig kan weggenomen worden. De thermische waarde van het kozijn of luik blijft geldig in gesloten toestand.
Daarnaast kan er ook in een muur of nis een rooster voorzien worden, met daarachter een luik dat kan geopend worden. Men kan voorzien in inbouwdetails, die zowel thermisch als esthetisch zijn. Daarnaast kunnen de roosters afgewerkt worden in dezelfde kleur als het raamprofiel.
Het voordeel van roosters en luiken tegenover openstaande ramen, is dat je klimatisatie meteen combineert met insectenwering, inbraakwering, regenbestendigheid en valpreventie.
In combinatie met ventilatiesystemen
Nachtventilatie kan gecombineerd worden met een mechanisch ventilatiesysteem om de koelende werking te versterken. Bij ventilatiesysteem C, met natuurlijke aanvoer en mechanische afvoer, kunnen nachtkoelingsroosters in ramen of muren koele buitenlucht binnenlaten, terwijl de ventilator warme binnenlucht actief afvoert. Dit verhoogt de luchtverversing aanzienlijk zonder al te veel energieverbruik.
Ook bij ventilatiesysteem D, met mechanische aanvoer én afvoer, kan het effect van nachtventilatie vergroot worden door via deze roosters grotere luchtvolumes naar binnen te zuigen. Op die manier kan je tijdens frisse nachten in korte tijd meerdere graden van de binnentemperatuur afhalen, waardoor het overdag langer comfortabel blijft zonder actieve koeling.
