Badkamervloer betegelen
In een badkamer of doucheruimte wordt nog steeds vaak voor een tegelvloer gekozen. Geen evidente klus om zelf aan te pakken, maar wie al wat gerodeerd is kan dit best aan. We geven mee hoe je het aanpakt!
De voorbereiding
Effen ondergrond
Voor alle types ondergronden geldt hetzelfde basisprincipe: de ondergrond moet effen, droog, stabiel en vlak zijn. Een vloer die niet volledig vlak ligt, kan later problemen veroorzaken zoals loskomende tegels, holle ruimtes of scheuren in de voeg. Is de ondergrond niet in orde? Dan moet je eerst herstellen, vullen of egaliseren voordat je kan starten met tegelen.
Hoe controleer je of een vloer voldoende vlak is? Dat doe je met een lange lat of een waterpas. Plaats die op verschillende plaatsen op de vloer en controleer de afwijkingen. Het hoogteverschil mag niet groter zijn dan wat vermeld staat in de technische fiche van de tegel of de lijm. Hoe groter de tegel, hoe belangrijker een perfect vlakke ondergrond wordt.
Daarnaast is het belangrijk dat de ondergrond volledig droog en stofvrij is. Restanten van verf, lijm, vet of loszittende delen verminderen de hechting en moeten dus verwijderd worden voor je verdergaat.
Hechtprimer
Bij vrijwel elke ondergrond is het aanbevolen om een hechtingsprimer aan te brengen. Deze primer zorgt ervoor dat de tegellijm beter hecht aan de ondergrond en fixeert tegelijkertijd stof en kleine onzuiverheden. Bovendien voorkomt een primer dat sterk zuigende ondergronden te snel vocht opnemen uit de lijm, waardoor die correct kan uitharden.
Gebruik voor het aanbrengen een verfrol met telescopische steel, zodat je ergonomisch en comfortabel kan werken. Werk systematisch: begin steeds in de verste hoek van de kamer en werk naar de deur toe. Doe je dat niet, dan riskeer je door de natte primer te moeten lopen, wat afdrukken en vervuiling kan veroorzaken.
Laat de primer voldoende drogen volgens de voorschriften van de fabrikant voordat je start met tegelen.
Randisolatie
Om een correcte uitzetvoeg te voorzien, moet je langs alle muren randisolatie aanbrengen. Tegels mogen namelijk nooit rechtstreeks tegen de muur geplaatst worden. Door temperatuurverschillen en belasting kunnen vloeren licht uitzetten of krimpen. Zonder voldoende bewegingsruimte kunnen tegels omhoogkomen of barsten. De randisolatie vangt deze bewegingen op en voorkomt spanningen.
Meestal wordt hiervoor een strook randisolatie of schuimband gebruikt die tegen de muren geplaatst wordt vóór het tegelen. Na het plaatsen van de vloer en de plinten wordt het overtollige deel eenvoudig afgesneden.
Ontkoppelingsmat
Heb je vloerverwarming in de badkamer of bestaat de ondergrond uit OSB-platen? Dan moet je tussen de tegels en de (reeds met hechtprimer behandelde) ondergrond nog een ontkoppelingsmat plaatsen.
Wat is een ontkoppelingsmat?
Een ontkoppelingsmat is een tussenlaag die bewegingen en spanningen opvangt, zonder die rechtstreeks door te geven aan de tegels. Daardoor kunnen de tegelvloer en de ondergrond onafhankelijk van elkaar bewegen, wat het risico op scheuren sterk vermindert.
Daarnaast vormt de mat ook een waterdicht membraan dat beschermt tegen doorsijpelend vocht, zowel vanaf de tegelvloer als vanuit de onderliggende dekvloer. Dankzij de gewafelde structuur wordt de belasting bovendien beter verdeeld, wat zorgt voor extra stevigheid en stabiliteit van de vloer.
Ontkoppelingsmatten worden meestal gemaakt uit polyethyleen en zijn aan de onderzijde vaak voorzien van een hechtingsvlies, zodat ze eenvoudig en stevig aan de dekvloer kunnen worden bevestigd.
Hoe plaats je een ontkoppelingsmat?
De ontkoppelingsmat snijd je met een breekmes op maat van de ruimte in stroken. Meet eerst het oppervlak (incl. uitsparingen) goed op. Zorg dat alles goed past en aaneensluit – de mat mag niet opgespannen zitten zodat het niet in één of andere plooi of bult ligt. Anders heb je nooit een goede basis om de tegelvloer te leggen.
Muren zijn in de praktijk ook 100% recht. Snijd de mat dan wat preciezer bij. Het is soms beter om een bepaald punt wat minimaal in te korten zodat de mat vlak kan uitgerold liggen.
Aangepaste lijm
De ontkoppelingsmat fixeer je met een aangepaste lijm op de ondergrond. Maak de lijm aan met zuiver water in een betonkuip. Voeg pas daarna de lijmpoeder toe. Respecteer altijd de verhouding zoals aangeduid op de verpakking.
Meng alles goed door met een gipsmenger tot een smeuïge massa zonder klonters. Kuis de overtollige specie aan
de randen schoon met een truweel. Laat de lijm een minuutje rusten – waarna je het geheel nog eens goed doormengt. Spoel nadien je mengstaaf meteen af.
Verlijmen
Je brengt de lijm aan met een fijne én vertande lijmkam. Er zijn daar verschillende maten in. Voor deze klus gebruik je maat 4, dat wil zeggen dat elk tand 4 mm breed én 4 mm hoog is. Het speelt weinig rol in welke richting je de lijm opkamt, zolang je maar de volledige ondergrond van elke strook goed bestrijkt.
Plaats de mat met het witte membraan langs onderen. Duw overal aan om de hechting te optimaliseren. Werk zo strook per strook verder af. Zodra de gehele ruimte is afgewerkt, kan je er al meteen op gaan tegelen.
Tegelen
Aantal tegels en legpatroon
Eerst teken je een legplan uit van je vloer. Hoeveel tegels je nodig hebt, bepaal je simpelweg door de oppervlakte van de ruimte op te meten. Reken bij aankoop van je tegels op een 5 à 10% snijverlies en reserve.
Het legpatroon van je tegels is iets dat je in de voorbereidende fase normaal gezien reeds hebt bepaald. Het patroon bepaalt immers ook het snijverlies naargelang de grootte van de te betegelen oppervlakte. Voor je aan de slag gaat, controleer je alles nog eens grondig.
Controleer de haaksheid van je hoeken met een tegel zelf. Leg een tegel in de kamer en meet langs alle kanten hoe je uitkomt. Houd rekening met de breedte van je tegel en die van je voeg. Begin met een volle rij tegels tegen de muur. Met een smetkoord en twee tegels zet je een referentie waar de eerste rij komt. Doe nu hetzelfde voor de rij die tegen de muur komt aan de aanliggende muur.
Zet vervolgens een grote winkelhaak op je referentielijn zodat je zeker weet dat deze rij haaks ligt op de eerste. Meet op verschillende plaatsen even de afstand tot de muur. Als de ruimte haaks is, dan zit er normaal geen verschil op.
Tip
Je kan de haaksheid van de ruimte ook bepalen met de stelling van Pythagoras of de 3-4-5-regel. Meet op een zijde een veelvoud van 3, bijvoorbeeld 120 cm en duid dat aan. Aan de andere zijde duid je een veelvoud van 4 aan, bijvoorbeeld 160 cm . Tussen deze twee punten zou de afstand dan het veelvoud van 5 moeten zijn.
Tegellijm aanmaken
Is de ondergrond voorbereid en heb je het legpatroon bepaald? Dan is het tijd om de tegellijm aan te maken. Welke lijm je nodig hebt, is afhankelijk van de tegel. Laat je voor de juiste lijmkeuze bijstaan door je tegelfabrikant. Welke tegellijm je ook aanmaakt, het bevat cementpoeder, wat slecht is voor je huid. Draag dus handschoenen en een stofmasker om je longen te beschermen.
De werkwijze is dezelfde als voor het verlijmen van een ontkoppelingsmat. Het gaat namelijk om lijm die je met poeder en water moet aanmaken. Giet schoon water in een propere mengkuip. De hoeveelheid water staat aangegeven op de verpakking van de tegellijm. Gebruik een staafmenger om het poeder te mengen tot een homogene massa. Respecteer de rusttijd, zoals aangegeven op de verpakking. Heeft de tegellijm voldoende gerust? Dan is het tijd om ze af te werken door nog eens goed te mengen.
Check de openingstijd van je lijm. Maak telkens een hoeveelheid aan die je tijdig kan verwerken
Tegels verlijmen
Plaats de eerste rij waar je referentielijn komt. Breng wat dotten lijm aan op de ondergrond en smeer de lijm uit met een lijmkam. De maat van je lijmkam is altijd afhankelijk van de tegel en de ondergrond. Voor natuursteentegels neem je meestal een iets grotere maat.
Ook de dikte van het lijmbed moet aangepast zijn aan het formaat van je tegels. Raadpleeg zeker de nodige gegevens van je tegelfabrikant.
Op een ontkoppelingsmat
Spreid de lijm eerst met de vlakke kant van je lijmkam over de wafelstructuur van de ontkoppelingsmat. Eenmaal die vierkantjes telkens opgevuld zijn, breng je er nog het lijmbed op aan.
Dubbele verlijming
Vloertegels verlijm je best dubbel, waardoor je zowel de ondergrond als de achterkant van de tegel inlijmt. De ondergrond kam je in met je lijmkam, steeds in dezelfde richting. De achterkant van de tegel lijm je vlak in.
Plaats de verlijmde tegel dan in de gekamde tegellijm. Druk de tegel met een tegelhamer (een witte hamer bij lichte tegels, een zwarte bij donkere tegels) een beetje in de lijm aan. Zorg ervoor dat je steeds proper werkt en neem een spons bij de hand. Veeg daarmee de overtollige tegellijm af.
Werk je ruimte verder af met je tegels, en controleer regelmatig met een waterpas. Met een snijmes of met een spatel haal je stelselmatig de overtollige lijm uit de voegen. Dat doe je beter nu al. Zit er nog te veel lijm in de voeg, dan is het later moeilijker om het voegmiddel aan te brengen.
Wanneer je alle tegels gelegd hebt, laat je de lijm volledig uitdrogen. Hoelang je moet wachten voor je de vloer mag belopen en wanneer je hem kan voegen vind je terug op de verpakking.
Voegafstand
Om vloertegels op een correcte voegafstand te houden, en tegelijkertijd op een gelijk niveau te krijgen, maak je bij de meeste tegelfabrikanten gebruik van een bijgeleverd nivelleersysteem. Dat bestaat enerzijds uit clips die dienen als afstandhouder, die je aanspant met behulp van spieën. Door deze spieën telkens met dezelfde spankracht te fixeren, trek je elke tegel op dezelfde afstand van elkaar.
Hoe werkt het?
Leg telkens een clip onder je tegel vóór je de tegel die ernaast komt te liggen, plaatst. Daarna kan de bijhorende spie in de clip. Met de tang span je de spie dan aan. Zo komen beide tegels automatisch op gelijke afstand te liggen. Na de eerste rij pak je de volgende rij aan, enzovoort …
Eenmaal de tegellijm voldoende is uitgehard, kan je de clips verwijderen. Een simpel tikje van je schoen is normaal gezien al voldoende – desnoods haal je er een rubberen hamer bij. Let er wel op dat je ze nooit haaks op de voeg wegtikt, want dan kunnen ze breken.
Tip
Het is wel belangrijk dat je de tang van je nivelleersysteem goed instelt. Is de tang goed ingesteld, dan kan je de tegels opheffen zonder dat ze van elkaar vallen. Stel je ze te sterk in, dan breken de clips.
Tegel op maat
Wanneer je een tegel op maat moet maken gebruik je een haakse slijper, een manuele of elektrische tegelsnijder. Je legt een stuk hout onder de tegel. Om de tegel goed te laten aansluiten, maak je de hoek beter zo perfect mogelijk. Snijd daarvoor aan de zichtbare kant van de tegel. Indien nodig kan je de rand nog glad zetten met een afslijpvijl.
Moet je enkel een fijne rand afsnijden? Gebruik dan een krasnaald en papegaaienbektang, pottenbakkerstang of tegelsnijtang.
Om een gat te zagen in een tegel gebruik je een gatenzaag die geschikt is voor natuursteen of keramiek.
Voegen
Na het tegelen vul je de voegen met een voegmiddel. Gebruik een voegrubber en een truweel. Het overtollige voegsel was je af met een spons.
Het voegmiddel maak je aan op dezelfde manier als tegellijm - poeder en water die je mengt volgens de aangegeven verhouding op de verpakking.
Het voegmiddel schep je dan op je voegrubber en met je voegrubber smeer je je voegen vol. Dit doe je altijd diagonaal. Anders neem je het voegmiddel terug uit de voegen. Laat dan het voegmiddel wat drogen.
Eens het voegmiddel in de voegen gedroogd is, kan je de tegels wassen. Neem daarvoor je sponsbak en spons. Met een goed uitgewrongen spons veeg je het overtollige voegsel van de tegel. Doe dat steeds in cirkelbewegingen om te vermijden dat je het voegsel uit de voegen wrijft.
Blijft er na een aantal keren wassen nog een cementsluier achter op de tegels, dan kan je die verwijderen met cementsluierverwijderaar. Daar wacht je best enkele dagen mee tot de voegen volledig zijn uitgehard.
De uitzetvoegen
Indien gewenst, kan je achteraf nog passende plinten plaatsen bij overgangen tussen vloer en muur. Vergeet niet om de randisolatie bij te snijden. Dan moet je nog de nodige naden waterdicht opkitten met een geschikte siliconenkit op een kitpistool. Gebruik een product dat geschikt is voor je tegel, best in een passende kleur. Plaats de nodige tape en kit vervolgens de rand op. Strijk vervolgens af met water met wat zeepsop of een afstrijkmiddel.
