“PV-verplichting is een gemiste kans”
De verplichting voor grootverbruikers om zonnepanelen op hun daken te installeren is volgens Yannick Van den Broeck, expert Energie en Klimaat bij het Vlaams netwerk van ondernemingen (Voka), een gemiste kans. “Voor de wetgever volstaat de plaatsing van pv-panelen, maar bijkomende voorwaarden rond slimme sturing of opslag blijven uit. Nochtans kan ons elektriciteitsnet vandaag geen extra ‘domme capaciteit’ gebruiken.”
Waar komt de PV-verplichting vandaan?
“In 2022, midden in de energiecrisis, lanceerde de overheid het idee om bedrijfsdaken massaal te voorzien van zonnepanelen: de zogenaamde PV-verplichting”, aldus Yannick Van den Broeck.
“Vanuit Voka hebben we ons daar snel in gemengd. Enerzijds omdat we geen voorstander zijn van onnodige verplichtingen, we geloven immers dat bedrijven hun verduurzamingsdoelstellingen zelf kunnen bepalen en realiseren. Anderzijds omdat we het geen goed idee vonden dat de overheid één specifieke technologie oplegde. We zijn er gelukkig in geslaagd om ook alternatieven zoals warmtepompen, grondgebonden pv en gevelpanelen in de wetgeving te laten opnemen.”
“Na verschillende bijsturingen van het oorspronkelijke wetsvoorstel, waarin bijvoorbeeld stond dat bestaande pv-installaties met groenestroomcertificaten niet zouden meetellen, lijkt de regelgeving nu sinds eind vorig jaar definitief. 100% tevreden zijn we er niet mee, maar we moeten het er nu mee doen.”
Relevante verplichting in het huidige energielandschap?
“De wetgeving is op sommige vlakken een gemiste kans. De PV-verplichting focust uitsluitend op de plaatsing van zonnepanelen. Of die installaties ook slim worden aangestuurd - en dus bij overproductie of negatieve prijzen automatisch kunnen afschakelen - en of er in opslag wordt voorzien, daarover zegt de regelgeving niets. Nochtans zijn net die elementen in tijden van netcongestie en incompressibiliteit bijzonder relevant.”
“Daarnaast zien we dat bedrijven, onder druk van de strakke deadline, vaak voor de snelste en eenvoudigste oplossing kiezen, ook al sluit die niet altijd aan bij hun eigen verbruiksprofiel. Of het gebeurt ook dat ze participeren in projecten van derden, terwijl ze diezelfde middelen misschien doelgerichter hadden kunnen inzetten om hun eigen activiteiten verder te verduurzamen.”
“Wat ook een jammerlijke zaak is, is dat onshore windprojecten van voor januari 2023 niet meetellen. Wetende dat de investering de bedrijven vaak ettelijke miljoenen heeft gekost.”
Is de PV-verplichting een haalbare kaart?
“De oorspronkelijke deadline voor de ondernemingen lag in juni 2025 en is later verschoven naar april 2026. Ik verwacht dan ook niet dat deze deadline nog zal worden verschoven. De pv-installaties of hun alternatieven moeten tegen 1 april 2026 operationeel zijn”, vertelt Yannick Van den Broeck.
“Veel bedrijven waren zich lange tijd niet bewust van het feit dat ze onder de PV-verplichting vielen. Pas eind 2024 werden ze daarover officieel geïnformeerd door de netbeheerders.”
“We schatten dat ongeveer 2.500 bedrijven onder de PV-verplichting vallen. Voor het merendeel is de verplichting gelukkig haalbaar: de investering van ongeveer 600 - 800 euro per Kilowattpiek en de uitvoeringstermijn van twee jaar is voor veel ondernemingen realistisch.”
“Maar voor sommige ondernemingen is de verplichting in de praktijk helaas moeilijk realiseerbaar en zijn de nu geldende uitstel- en uitzonderingsmaatregelen niet afdoende.”
“De bestaande uitstelmogelijkheden zijn nobrainers: zo kan er bijvoorbeeld uitstel worden verkregen wanneer een bedrijf in financiële moeilijkheden verkeert of wanneer een site wordt verkocht. Maar in de praktijk dienen zich nog andere problemen aan.”
“Ik krijg bijna dagelijks dossiers binnen van ondernemingen die de verplichting niet zullen halen. De meest voorkomende reden is een onvoldoende draagkracht van het dak waarop de panelen dienen te komen. Hierdoor zijn eerst ingrijpende verstevigingswerken en dus extra investeringen nodig vóór er zonnepanelen kunnen worden geplaatst.”
“Daarnaast zijn er tal van andere obstakels: wachttijden bij de netbeheerder, de nood aan een bijkomende cabine op de site, injectiebeperkingen op het industrieterrein, verzekeringstechnische bezwaren rond brandveiligheid, of simpelweg plaatsgebrek door bijvoorbeeld bestaande airco-installaties op het dak. Voor geen van deze situaties voorziet de wetgeving in een uitzondering.”
Hoop op begrip van VEKA
“We hopen dan ook dat het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA), dat toeziet op de naleving van de deadline, rekening houdt met deze belemmeringen en geen heksenjacht organiseert op bedrijven die aantoonbare inspanningen leveren maar de deadline niet halen.”
“De boetes voor niet-naleving zijn immers aanzienlijk. Met 400 euro per ontbrekende Kilowattpiek ligt de sanctie bijna even hoog als de investering die nodig is om aan de verplichting te voldoen. Bovendien is de boete niet bevrijdend: binnen de twee jaar moet het bedrijf alsnog in orde zijn met de verplichting”, besluit Yannick Van den Broeck.
