Regenwater infiltreren: wat, wanneer en hoe?

Wat is regenwaterinfiltratie en wanneer is het verplicht in België? Ontdek hoe je regenwater laat infiltreren, welke regels gelden in Vlaanderen, Wallonië en Brussel en welke oplossingen er bestaan.

 

Regenwaterinfiltratie: wat en wanneer?

Wat is regenwaterinfiltratie?

Regenwaterinfiltratie houdt in dat regenwater dat je niet recupereert via een regenwaterinstallatie, in de bodem wordt geïnfiltreerd in plaats van naar de riolering te worden afgevoerd. Het water sijpelt in de grond, vult de grondwatervoorraad aan en helpt voorkomen dat je tuin snel uitdroogt tijdens droge periodes.

Bij hevige regenval kan een verouderde riolering de grote hoeveelheid water vaak niet verwerken, wat kan leiden tot wateroverlast en overstromingen. Ook daarom is infiltratie een nuttige oplossing.

Wanneer is regenwaterinfiltratie verplicht?

De verplichting rond regenwaterinfiltratie in België verschilt per gewest. Vlaanderen, Wallonië en Brussel hanteren elk hun eigen regels, al is de algemene tendens overal dezelfde: regenwater moet zoveel mogelijk op eigen terrein worden opgevangen, hergebruikt of geïnfiltreerd in plaats van afgevoerd naar de riolering.

In Vlaanderen

In Vlaanderen is regenwaterinfiltratie duidelijk gereglementeerd via de gewestelijke hemelwaterverordening. Infiltratie is verplicht bij nieuwbouw, herbouw, ingrijpende renovaties en uitbreidingen, maar ook bij de aanleg van nieuwe verhardingen zoals terrassen of opritten. Deze verplichting geldt zodra de afwaterende oppervlakte groter is dan 40 m². 

Uitzondering kunnen zijn: erg kleine percelen (totaal < 120 m²) en percelen wanneer je gemotiveerd kan aantonen dat het technisch niet kan.

De infiltratie-oppervlakte moet minstens 8% van de afwaterende oppervlakte (totaalsom aan daken, opritten en terrassen) bedragen. Je mag bij de berekening van de afwaterende oppervlakte soms wel een aantal vierkante meters van de werkelijke oppervlakte aftrekken.

Als er bijvoorbeeld een correct gedimensioneerde regenwaterput aanwezig is, mag je 30 m² per wooneenheid aftrekken. Is er een groendak? Dan wordt daarvoor de helft van de dakoppervlakte meegerekend in de afwaterende oppervlakte, als het groendak een minimale buffercapaciteit heeft van 50 l/m².

In Wallonië

In Wallonië is de regelgeving minder uniform vastgelegd op gewestelijk niveau. Daar wordt regenwaterbeheer geregeld via de Code de l’Eau en via lokale stedenbouwkundige voorschriften. In de praktijk betekent dit dat infiltratie niet overal expliciet verplicht is, maar wel sterk wordt aangemoedigd en vaak als voorwaarde wordt opgenomen in de bouwvergunning.

Bij nieuwbouwprojecten moet regenwater doorgaans op eigen terrein worden beheerd, bijvoorbeeld via een combinatie van een regenwaterput en een infiltratiesysteem of vertraagde afvoer. De exacte verplichtingen kunnen echter verschillen van gemeente tot gemeente, waardoor het belangrijk is om dit steeds lokaal na te gaan.

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Bij nieuwbouw, grondige renovaties en nieuwe verhardingen moet regenwater in de eerste plaats hergebruikt of geïnfiltreerd worden. De regelgeving volgt daarbij een duidelijke voorkeursvolgorde: eerst hergebruik via een regenwaterput, daarna infiltratie in de bodem, vervolgens buffering en pas in laatste instantie afvoer naar de riolering. Infiltratie is in veel gevallen verplicht, tenzij kan worden aangetoond dat dit technisch niet haalbaar is.

Groendaken spelen in Brussel een belangrijke rol in het regenwaterbeheer. Ze zijn in bepaalde gevallen stedenbouwkundig verplicht (bijvoorbeeld voor grotere platte daken volgens de regionale stedenbouwkundige regels) en worden in andere situaties sterk aanbevolen als onderdeel van duurzaam water- en klimaatbeheer.

Tip
Houd er rekening mee dat lokale besturen strengere regels kunnen opleggen dan de gewestelijke wetgeving. Het is daarom altijd aangewezen om je plannen vooraf af te stemmen met de gemeente.

 

Hoe regenwater infiltreren?

Infiltratie van regenwater kan met een bovengronds of met een ondergronds systeem. De regelgeving legt in de eerste plaats een bovengrondse infiltratie op. Dan moet er worden gewerkt met wadi's of waterdoorlatende verhardingen.

Als dat niet mogelijk is (bijvoorbeeld voor tuinen van minder dan 100 m² en smaller dan 6 m breed), kan je een afwijking aanvragen voor een ondergronds infiltratiesysteem, bijvoorbeeld met infiltratiekratten. 

Bovengronds infiltreren

Doorlatende of passerende bestrating

Bovengronds kan je al infiltreren door de oppervlakte aan ondoordringbare bestrating te beperken. Anderzijds bestaan er tegenwoordig heel wat oplossingen qua waterdoorlatende (doorheen de bestrating) of waterpasserende (langs de tegels of klinkers, via de voegen) bestrating. Ook halfverharding, zoals siergrind, is hierbinnen een populaire optie.

Voorzie afvoergoten

Is je bestrating niet waterdoorlatend? Dan zijn afvoergoten of afvoersleuven ook een optie om vlot regenwater af te voeren. Je kan deze meteen laten uitkomen bij een infiltratievoorziening, of je kan deze aansluiten op de overloop van je regenwaterrecuperatiesysteem, en die op zijn beurt laten aansluiten op een ondergrondse infiltratievoorziening. Let er in ieder geval op dat je terras genoeg afhelt, doorgaans wordt een helling van 1 à 2 cm per meter aangeraden.

Met een wadi

Een derde manier om bovengronds te infiltreren is via een wadi. Dit is een verzinking in je tuin, waarin het regenwater via beplanting de grond insijpelt, vaak gefaciliteerd door middel van een ingegraven infiltratiekoffer met grind, lavastenen of gebakken kleikorrels.

Naar deze verzinking kan je dan je regenpijp afkoppelen, zodat het water dat je op je dak opvangt kan afleiden via een bovengrondse goot naar de wadi, die het water vasthoudt en laat infiltreren in de bodem. Idealiter leid je de overloop van je regenwaterput ook richting de wadi.

Tip
Welke verharding je kiest, speelt ook een rol bij de berekening van je infiltratieoppervlakte. Ondoordringbare verharding telt volledig mee. Als je werkt met een waterdoorlatend materiaal, wordt je oprit of tuinpad niet als verharding meegeteld indien de hellingsgraad niet meer is dan 5%. Tot voor kort moest je in dit geval ook een goot of aansluiting op een infiltratievoorziening voorzien onderdaan de helling, maar nu is ook dat niet meer verplicht.

Ondergronds infiltreren

Een ondergronds infiltratiesysteem bestaat uit speciale, absorberende rotswolblokken of blokken met een geotextiel doek rond, die worden ingegraven in een sleuf in de tuin, en worden aangesloten op de overloop van je regenwaterput.

Hoeveel blokken je gebruikt, hangt af van hoe doorlatend de grond is en hoeveel oppervlakte je systeem moet innemen. Zorg er ook voor dat deze boven het grondwaterpeil uitkomen. Staat je woning ergens waar het grondwaterpeil altijd hoog staat, voorzie dan blokken met een beperkte hoogte. Woon je in een waterwinningsgebied? Dan is ondergrondse infiltratie onmogelijk.

Bij regen loopt het water via een geperforeerde buis in de rotswolblokken, die het water opslaan en langzaam afgeven aan de grond. Het vuil dat eventueel meekomt, wordt gefilterd met een zeef.