WarmtepompenPremium

OPLEIDING AANGERADEN VOOR INSTALLATIE VAN WARMTEPOMPBOILERS

Interessant voor particulier door energiezuinigheid en snelle terugverdientijd

De laatste jaren kan de verwarmingssector de groeiende populariteit van warmtepompboilers duidelijk merken. In 2018 kon er dankzij 7.000 installaties een toename van maar liefst 60% worden vastgesteld. Dat is niet verwonderlijk, want door de energiezuinigheid en snelle terugverdientijd is het een interessante investering. Bovendien kan in alle drie de gewesten een premie worden aangevraagd voor de plaatsing van een warmtepompboiler. Zo'n toestel bevat echter heel wat elektronica en in sommige gevallen is koeltechnische kennis noodzakelijk. Daarnaast zijn er nog andere aandachtspunten bij de plaatsing, waardoor opleidingen voor u als installateur steeds zijn aangeraden.

warmtepompboiler WARMTEPOMPBOILERS

Warmtepompboilers situeren zich in de klasse van de hernieuwbare energie. Het werkingsprincipe van een warmtepompboiler kan eenvoudiger beschreven worden met een koelkast. Een koelkast bevat namelijk een koudemiddel dat warmte onttrekt aan de binnenkant van de kast. Die warmte wordt dan buiten afgegeven. Een warmtepompboiler bevat ook een koudemiddel, waardoor de boiler warmte kan onttrekken aan de omgeving en dan afgeeft aan het sanitair warm water.

De installatie is beschikbaar in verschillende maten, gaande van XXS tot XXL. Welke maat het best wordt geïnstalleerd, hangt af van de specifieke sanitaire warmwatervraag in een woning, appartement of publiek gebouw. Een warmtepompboiler is vooral voordelig in een renovatie - zeker ter vervanging van een elektrische boiler - maar ook in nieuwbouw kan het toestel zijn plek vinden.

2 TYPES

Warmtepompboilers zijn verkrijgbaar in twee verschillende types, namelijk een monobloc en een splitsysteem.

Monobloc

Bij een monobloc is de warmtepomp boven op de boiler geplaatst. De warmte wordt dus meestal onttrokken aan de ruimte waarin de warmtepompboiler zich bevindt. Maar als het toestel naast een buitenmuur staat, kunnen aanvoer- en afvoerkanalen voorzien worden om de warmere lucht van buiten naar binnen te leiden en om de afgekoelde lucht weer naar buiten te brengen.

Een monobloc kan aan de muur bevestigd worden (muurmodel), maar er bestaan ook staande vloermodellen. Muurmodellen zijn wel iets kleiner. Die hebben meestal een capaciteit van 100 l tot 150 l, terwijl vloermodellen een grootte van 200 l tot wel 500 l - afhankelijk van de fabrikant - kunnen hebben.

Splitsysteem

Bij een splitsysteem bevindt de warmtepomp (dus de compressorunit) zich niet op het toestel, maar staat deze buiten opgesteld. Op die manier kan de warmtepompboiler een veel groter vermogen leveren en dus het water sneller opwarmen. Een splitsysteem is wel duurder dan een monobloc. Daarnaast is het niet bij elke woning mogelijk om een buitenunit te plaatsen. Er moet buiten sowieso voldoende plaats zijn en er moeten ook verschillende koeltechnische leidingen gelegd worden tussen de compressor en de boiler (die dan nog steeds binnen staat).

warmtepompboiler

5 MOGELIJKE CONFIGURATIES

Een warmtepompboiler kan een ideale oplossing zijn voor mensen die reeds over fotovoltaïsche zonnepanelen beschikken, want die twee installaties kunnen gemakkelijk aan elkaar gekoppeld worden. Op die manier wordt het sanitair water ook opgewarmd met zonne-energie. Bovendien zijn bepaalde modellen uitgerust met een extra warmtewisselaar, zodat de opwarming ook kan gebeuren met een externe bron (zoals een ketel of thermische zonnecollectoren) als bijverwarming. Samengevat zijn er dus vijf verschillende manieren waarop een warmtepompboiler kan worden geconfigureerd:

  • Warmtepompboiler (zonder extra energiebronnen);
  • Warmtepompboiler gekoppeld aan fotovoltaïsche zonnepanelen;
  • Warmtepompboiler gekoppeld aan fotovoltaïsche zonnepanelen, met bijverwarming via een ketel;
  • Warmtepompboiler met bijverwarming via thermische zonnecollectoren;
  • Warmtepompboiler met bijverwarming via een ketel.

Verschil met zonneboiler?

Hoewel een warmtepompboiler kan worden gekoppeld aan zowel fotovoltaïsche zonnepanelen als thermische zonnecollectoren, toont die combinatie toch enkele verschillen met een zonneboiler. Bij een zonneboiler is er slechts één energiebron, namelijk zonne-energie. Bij een warmtepompboiler dient zonne-energie enkel als aanvulling. Het is dan ook belangrijk om de door thermische zonnecollectoren opgewekte energie te beperken bij warmtepompboilers, anders bestaat het risico dat de temperatuur in de kuip van de boiler in overdrive gaat. Een alternatieve oplossing is om het aantal collectoren af te stemmen op het boilervolume en het dagelijkse verbruik.

PREMIES VOOR DE INSTALLATIE VAN EEN WARMTEPOMPBOILER

In het verleden werden in Wallonië en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest reeds premies gegeven bij de installatie van een warmtepompboiler. Sinds het begin van dit jaar is het ook in Vlaanderen mogelijk om een premie te krijgen. De voorwaarden en bedragen verschillen echter sterk per gewest:

Vlaanderen

Momenteel kan voor de installatie van een warmtepompboiler een premie van maximaal 400 euro (maximaal 40% van de totale factuur) worden ontvangen. In 2020 daalt dat bedrag naar 300 euro, en in 2021 naar 200 euro. Om van de premie te kunnen genieten, moet de warmtepompboiler wel geplaatst zijn door een aannemer en moet het toestel een Europees productlabel van A+ of meer hebben.

Brussels Hoofdstedelijk Gewest

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest varieert de premie – afhankelijk van het inkomen – tussen de 1.400 en 1.600 euro (maximaal 50% van de totale factuur). Bij een installatie in deelgemeenten die in moeilijkheden zitten of die nood hebben aan een vergaande renovatie, kan dat bedrag met nog 10% verhoogd worden. Een voorwaarde is wel dat de warmtepompboiler minstens tot energieklasse A moet behoren. Daarnaast moet de installateur in het bezit zijn van een RESCert-certificaat.

Wallonië

Bij de installatie van een warmtepompboiler in Wallonië kan de premie maximaal 500 euro (maximaal 70% van de totale factuur) bedragen. Om de premie te kunnen ontvangen, moet het toestel buitenlucht aanzuigen. Bovendien moet de plaatsing worden uitgevoerd door een erkende installateur.

VOOR- EN NADELEN

Energiezuinig met snelle terugverdientijd

Het belangrijkste voordeel van een warmtepompboiler is zonder twijfel dat het een energiezuinig toestel is, zeker in vergelijking met de klassieke elektrische boiler. Bij een elektrische boiler resulteert de inbreng van 1 kWh elektriciteit in 1 kWh thermische energie. Bij een warmtepompboiler, daarentegen, wordt 1 kWh elektriciteit omgezet in 3 à 3,5 kWh thermische energie (afhankelijk van de omstandigheden). Dat komt omdat de warmtepompboiler een groot deel van zijn warmte uit de lucht haalt: 1/3 van het vermogen is afkomstig uit elektriciteit, 2/3 uit de omgevingslucht.

Hoewel een warmtepompboiler beduidend duurder is dan een elektrische boiler, zorgt het lagere jaarlijkse verbruik ervoor dat het verschil in aankoopprijs snel gecompenseerd kan worden. Na gemiddeld 1,5 jaar kan de meerprijs van een warmtepompboiler reeds volledig worden terugverdiend.

warmtepompboilerElektrische weerstand

Elke warmtepompboiler is voorzien van een elektrische weerstand. In de eerste plaats zorgt die voor een bescherming tegen legionella, maar de weerstand maakt het ook mogelijk om in geval van nood - bijvoorbeeld als de waterkuip plots leeg blijkt - een boostverwarming te voorzien. Het sanitair water kan dan sneller worden opgewarmd, maar in feite werkt de warmtepompboiler dan zoals een elektrische boiler en gaat elk energiebesparend voordeel verloren.

Functionaliteit via smartphone

Naast de energiezuinigheid en de bijhorende besparing zijn er voor de particulier nog andere voordelen verbonden aan een warmtepompboiler. Het is namelijk mogelijk om de warmtepomp vanop afstand te bedienen met de smartphone. Dat kan bijvoorbeeld handig zijn als de particulier op vakantie gaat en bij vertrek vergeet om de warmtepompboiler in vakantiemodus te plaatsen. Dankzij de smartphone kan overtollig verbruik dan zelfs vanop de bestemming vermeden worden.

Lange opwarmtijd

Een mogelijk minpunt van warmtepompboilers dat zeker in acht moet worden genomen, is de lange opwarmtijd bij het type monobloc. Een model van 200 l heeft 7 à 8 uur nodig, voor een model van 270 l moet er gerekend worden op ongeveer 10 uur.

Bij het splitsysteem ligt die opwarmtijd veel lager, 3 à 4 uur is reeds voldoende. Dat komt omdat er achter een dergelijk toestel veel meer kracht zit. De compressor staat immers buiten, dus er is - voor de gebruiker - minder geluidsoverlast.

INSTALLATIE

Grootte toestel berekenen

Aangezien de dimensionering van een warmtepompboiler afhankelijk is van de sanitaire warmwatervraag, moet de grootte van het toestel voor iedere situatie berekend worden. Al zijn er natuurlijk wel enkele richtlijnen. Voor een gemiddeld gezin van vier personen zou een toestel van 200 l of 270 l moeten volstaan, in een appartement zou 100 l of 150 l al voldoende moeten zijn.

Uiteraard moet de noodzakelijke grootte van een warmtepompboiler er zorgvuldig berekend worden. Daarvoor mag worden uitgegaan van minimaal 50 l water van 45 °C per persoon van het huisgezin. Door de lange opwarmtijd zou het erg problematisch zijn, mocht het toestel te klein zijn. En als de elektrische bijverwarming steeds moet bijspringen, zal er niet veel kunnen worden bespaard op de energiekosten.

Een overgedimensioneerde warmtepompboiler is minder ernstig. De boiler zal dan gewoon minder aanslaan, want de temperatuur gaat amper verloren in de goed geïsoleerde kuip (sommige toestellen hebben tot 8 cm PIR-isolatie). Maar door de kostprijs van het toestel is dat toch ook af te raden.

Aandachtspunten bij plaatsing monobloc

Voor het installeren van een monobloc moet met verschillende zaken rekening worden gehouden. Indien er omgevingslucht wordt aangezogen, moet er eerst en vooral voldoende ruimte vrij zijn rond de warmtepompboiler. Fabrikanten raden minimaal 20 m³ aan. Daarnaast moet er zeker voor gezorgd worden dat een vloermodel stabiel wordt opgesteld.

Die 20 m³ vrije ruimte is niet de enige reden waarom er grondig moet worden nagedacht over de plaatsing van een monobloc. Ook de potentiële geluidsoverlast speelt een rol, want een warmtepompboiler produceert ongeveer 53 dB (A). Daarom wordt het toestel beter niet vlak bij een slaapkamer of leefruimte (bijvoorbeeld keuken of woonkamer) opgesteld. De fabrikanten streven er wel naar om het geluid bij iedere release meer en meer te dempen. Een monobloc mag zeker niet in een ruimte staan die verwarmd is, want die warmte zal opnieuw onttrokken worden door de warmtepompboiler. Door de werking van een warmtepompboiler kan de temperatuur in een ruimte immers enkele graden dalen. Daarom wordt een monobloc idealiter geplaatst in een geïsoleerde garage of kelder.

Ten slotte moet bij een monobloc met aanvoer- en afvoerkanalen van en naar buiten de nodige aandacht besteed worden aan die kanalen. De buizen voor de luchtaanname en -afvoer mogen niet te lang zijn, anders zal de ventilator de tegendruk niet kunnen overwinnen.

Aandachtspunten bijplaatsing splitsysteem

Aangezien de compressor bij een splitsysteem buiten opgesteld staat, verdwijnen de aandachtspunten van een monobloc bij dat type. Buiten is er sowieso meer vrije ruimte beschikbaar, en ook het probleem van geluidsoverlast vermindert.

Voor de plaatsing van een splitsysteem dient u als installateur wel koeltechnisch geschoold te zijn. Tussen de buitenunit en het boilervat dat binnen staat, moeten er namelijk koelleidingen gelegd worden.

OPLEIDING VOOR DE INSTALLATEUR

Het installeren van een monobloc is op zich niet zo ingewikkeld, maar het toestel beschikt wel over heel wat elektronica. Een opleiding om alle verschillende onderdelen van een warmtepompboiler te leren kennen, is dan ook geen overbodige luxe. Dergelijke opleidingen worden door de meeste fabrikanten van warmtepompboilers zelf aangeboden en nemen slechts een halve dag in beslag.

Zoals hierboven aangegeven vraagt de installatie van een splitsysteem koeltechnische kennis. Daarvoor is het dan ook nodig om een specifieke opleiding te volgen.

ONDERHOUD

Een warmtepompboiler is in principe onderhoudsarm. Wel is het zeker aangeraden om jaarlijks te controleren of de ventilator en de warmtewisselaar niet te veel zijn vervuild door stof. Dat stof kan eenvoudig worden weggenomen met een borstel, een licht vochtige doek of stofzuiger. De particulier zou dat zelf kunnen doen, maar fabrikanten adviseren toch om een professional in te schakelen. Zo kunnen eventuele defecten meteen worden opgemerkt.

Daarnaast moet een warmtepompboiler minstens eenmaal om de twee jaar grondig worden nagekeken. Dat garandeert immers de levensduur van het toestel. 

Met dank aan Atlantic, Bosch Climate, Buderus, CTC, Daikin en Viessmannwarmtepompboiler

Proef ons gratis!Word één maand gratis premium abonnee en ontdek
alle unieke voordelen die wij u te bieden hebben.
  • checkwekelijkse nieuwsbrief met extra tips en exclusieve content
  • checkvolledig toegang tot het digitaal archief
  • checkonbeperkt toegang tot 3.000 bouwinstructies
  • checkonbeperkt toegang tot 1.400 instructievideo's
Heeft u al een abonnement? Klik hier om aan te melden
Registreer je gratis

Al geregistreerd of abonnee?Klik hier om aan te melden

Registreer voor onze nieuwsbrief en behoud de mogelijkheid om op elk moment af te melden. Wij garanderen privacy en gebruiken uw gegevens uitsluitend voor nieuwsbriefdoeleinden.

Meer weten over

Word één maand gratis premium abonnee en ontdek
alle unieke voordelen die wij u te bieden hebben.
In dit magazine